Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ۳۹ ) تا ثیر تمدن اسلام ( سال ششم )
میشمرد ند ، چون کتاب ها در بارهٔ ما کنه ، فن جر یان میاه ، فن منا ظره مطالعه گردد معلوم میشود
که آنها هر مسئله را بواسطهٔ تجربه و آلات فنیه اثبات میکرده اند ، مسلمانها در سایهٔ این تجربه کیمیا
و در کیمیا آلا تیکه برای تقطیر ، تحلیل ، تخلیط تصفیه لازم است اخترا نموده بودند ، و در افاده
به عموم از خود و بیگا نه را به يك نظر ديده فائده شان بتمام عالم رسيد .
ساعت آفتابی ، اصطرلاب وغیر از این خیلی چیز های دیگر ایجاد نموده بودند و برای استعمال
در کیمیا وزن های گونا گون غیر ازین اختراع کردند .
در سمرقند ، بغداد ، كوردو و اکثری از شهرها رصد خانه ها ایجاد کردند ، و برای تسهیل
استعمال آنها جداول حساب ترتیب دادند ، در هندسه به پایهٔ بلندی ترقی نموده مثلثات را ایجاد کردند
علم جبر هم از طرف عرب ها كشف و اخراج گردید ، در حساب ارقام هندی را قبول نمودند .
در تاریخ ، فقه ، سیاست ، حکمت ، تراجم احوال ، در بارهٔ تربیهٔ اسپ در هر زمان مذاكره
و بحث بوقوع می آمد .
مسلمین علوم پیشین را خیلی ترقی دادند و علوم جد یده را به میدان بر آورد ند ،
عربها برای تعیین زمان ساعات اختراع کردند ، درین باره پاندول را اولا آنها استعمال نمودند ،
از علوم تجریبه كيميارا كشف نموده ( آسيد سولفريك (تیزاب گوگرد) و آسید نيتريك ( تیزاب شوره )
والكل ) وسائر مواد کیمیاویه را ساختند ، این علم را به فن تطبیق نموده نخستین کتابرا در فن
اسپنجاری آنها نوشتند ، ترکیبات ادویهٔ معدنیه را آنها پیدا کردند ، درعلم ميخانيك قانون جاذبه را
كشف نمودند ودراحوال آن كتابها نوشته ، اشیای خفیف وثقیل را که روی می ماند ویا فرو
تعین كردند ، در مسئلهٔ رویت ، افکار یونانی را رد نموده اثبات كردند که
شعاع رویت از شیئی مرئی بسوی چشم میآید ، همچنین انكسار و انعكاس ضیاء را هم كشف
کردند ، دربارهٔ ناپایه داری اقبال وعظمت دنیا ، سوء تاثیر بی اعتقادی . مبداء و معاد عالم اثرهای
حکیمانه نوشتند .
از طرف عربها آنقدر مطالعات فلسفی بوجود آمده که انسان مبهوت میشود از جملهٔ اینها قانون
تکامل میباشد . در حالیکه این قانون را از کشفیات عصر اخیر خیال میکردند .
وهم درهمین زمینه یکی از دانشمندان بزرگ فرانسه مسیو سدیو مینویسد :
همه چیز های غریبی که ازطرف علمای اروپا کشف شده از پرتو انوار در خشان مسلمین است طبیبان
فلاسفه ، مهند سين ، مصنفین دیگریکه درفرانسه واروپا ظهور کرده اند همگی شا گرد ان همان علمای
اسلامیه اند که بزمین اندلس نور افشانده تخم مدنیت را کاشته بودند ، گوستا و لوبون در کتاب روح
الاقوام مینویسد ، قومیکه در تمام دنيا بيك زمان بسیار كو تاه دارای یك مدنیات مشعشع و در خشانی
گردید تنها اسلام است و بس . و هم او گوید : چیز هائی را که عربها تجربه کردند و دیدند وملاحظه
۴۲۹
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.