Page 2922

( صفحة ٣٠ ) کابل ( شمارة چهارم و پنجم ) نمودند اروپائیها بعد از قرن دهم بآن آشنا شدند ، و اطلاعات عملی مسلمین در جر اثقال بدرجة کمال بود ، ازآلات و اسباب آنها ونیز ازبیانات نویسندگان قدیم میتوان معلوم داشت که پایة ترقیات صنعتی آنها چقدرعالی بوده است . دروی که وزیر معارف فرانسه بود درتاریخ مؤلفه خود مینویسد : در آوانیکه اهالی اروپا دریادیة جهالت سر گردان بودند ازجانب ملت اسلام نور قوی طلوع نموده اشعة علوم وادب وفلسفه ، صناعات و اعمال دستی وغیره را در عالم منتشر ساخت ، بغداد ، بصره ، سمرقند ، دمشق ، قیروان ، مصر ، تونس ، غرناطه ، قرطبه از همان مراکز بزرگ دایرةالمعارف عالم بحساب میرفتند که از فراز آن انوار علوم و فنون به منتهای سطوع طیران نموده در قرون وسطی اروپای آنوقت را تحت تاثیر گرفت . اوا زون میگوید : در تمام اکتشافات جدیده ومسائلیکه ماالان حل و فصل آنرا میخواهیم حقایق اسلامی دخیل و سمت ماخذ آن است . دکتور پلتن گوید : عربها ثقل هوا را می فهمیدند ، چنانچه برای استخراج ثقل نوعی اکثر مایعات ، و جوامدیکه در آب ذوب میشوند اوزان دقیق و طرق محکمی داشتند درین موضوع آنها مانند امروز جدولها داشتند . دکتور برنار معلم دارالفنون آکسفورد مینویسد که استعمال رقاص در ساعت از چیزهائیست که مسلمین آنرا اکتشاف کرده اند . آبه بازب در تاریخ فلسفه مینویسد که : این حر کت فکریه ایست که ازینجا ( ممالک اسلامی ) آغاز گردید و به ممالک اروپا سرایت نموده عناصر ابتدائیه مدنیت حاضره را احضار و تلقیح کرد . موسیو در اپر گوید : وقتیکه ما کتب عرب را مطالعه میکنیم ، در ان همان قسم آرا وافکار را می یابیم که بعقیدة ما مولود امروز است وازین سبب بحیرت می افتیم ، مثلاً ازقبیل نظریة جدیدیکه راجع است به ترقی کائنات عضوی و تدرج آن در تمام انواع ، راجع باین نظریه ما گمان میکردیم که زادة ترقیات علمی عصر ماست ولی می بینیم که این را عربها در قدیم میدانستند و در مدارس شان درس داده میشد وآنها درین زمینه بحدود ی پی برده بودند که ما تا هنوز بان نمیدانیم . این بود افکار برخی از محققین که ذکر شد ، چون اسلام در تمام رشته های علوم وفنون سرآمد بودند تا اندازة که ملومات بما كمك نماید از متخصصیین اسلامی و علوم و فنونیکه ایشان دران زمان کشف و تدوین نموده و اوروپائیان ازان مستفید گردیدند و کتبیکه ایشان نوشتند و دراروپا ترجمه شده بحث خواهیم راند . ٣٣٤