Page 2837

( صفحه ٦٣ ) ادبستان قندهار ( سال ششم ) مشرقی نیز قائل است : دل پاک و صفا ناك ، آئينه ایست که تمام کائنات به یکصورت دران انعکاس میکند ، و این و آن را در ان محیط خلوص و صفا فرقی نیست ، وی راست : مشرب اهل صفا را کفر و دین یکسان بود عکس یکسان می نماید پشت و رو آئینه را وی چون می بیند که : آن شاهد بیرنگ در آفاق بصد رنگ کرده است منور ز رخش دیر و حرم را بنا بر ان نغمهٔ یکرنگی را در مزمار معنویت ، چنین می سراید : در حقیقت کفر و دین آهنگ یکتار است و بس با همه يك رنگ باش و با همه یکدل برا ! یا : در جاده محبت دیر و حرم نباشد کم از حرم درین ره بيت الصنم نباشد هم او راست : بغیر واحد مطلق درین بساط وجود نشان دیر و حریم و حرم نخواهد ماند ز لوح مدرکه ات محو کن خط کثرت بروی صفحه دهر این رقم نخواهد ماند غبار راه فنا شو که در طریقت ما خیال وصل و تمنای غم نخواهد ماند ز جور فرصت ایام « مشرقی » با دوست درین جهان ندامت بهم نخواهد ماند مشرقی و مولوی : شرح ابیات دیباچه مثنوی مولوی جلال الدین بلخی رح : اکنون که ما مزایای کلام « مشرقی » را از نقطه نظر تصوف تا يك اندازه شرح کرده توانستیم ، و نمونه های خوبی از سخنان این سخنور عارف وطن را با شرحی مختصر ، به خوانندگان محترم وا نمودیم ، در خاتمه مبحث تصوف میرویم ، تا يك اثر قیمتدار پر بهائی را که حضرت مشرقی ما ، مستقلاً بر موضوع تصوف نگاشته ، تحت نقد و کاوش بگیریم ، این اثر جاویدان عبارت از مثنوی است بر سبك مولانا جلال الدین بلخی ، که ابیات نخستین مثنوی را تا به حکایهٔ عاشق شدن پادشاه بر كنيزك با لسان شیوائی شرح کرده است ! يك نسخهٔ این مثنوی که من دارم ، در ( ۸۹ ) صفحه متوسط ، چندین سال بعد از وفات شاعر در قندهار نگاشته شده ، تعداد ابیات آن تا به یکهزار و چند می رسد . ٢٦٣