Page 2836

( صفحه ٦٢ ) کابل ( شماره سوم ) اسرار ورموز : عارف و صوفی بكشف حقائق مكتومی موفق میشود ، كه از نظر ار باب ظاهر پوشیده است فلاسفه که از تحولات و تطورات ( ماده ) سخن سرائیده ، و بكشف كترین اسرار طبیعت دست می یا بند ، چون سرو کار آنها بادنیای ماده و طبیعت است هرچه دیدند و و یا لیدند همی گویند ! ولی عارف را چون بايك عالم اسرار پنهان و دنیای باطن و ماوراء الماده علاقه مندیست ، و چشم ظاهر بین از دیدن ، و ادراك حسی ما از فهمیدن آن عاجز است ، بنابران دسته از مسائل و معلومات بلند عرفانی موجود است ، که نمیتوان در دنیای ماده ، یا به پیشگاه پای بندان علائق آب و گل پرده از روی آن برداشت ، زیرا نگاه ظاهر بین انسانهای مادی به بلندی های کاخ شامخ روحانیت رسیده نمیتواند و از گفتن و فهمیدن آن فتوری در عقاید و افکار ظاهریون پدیدار میشود ( ذوق این باده ندانی بخدا تا نه چشی ) لهذا این رازها و رموز سربسته تصوف را عرفاء افشا کردن نمیخواهند : مصلحت نیست که از پرده برون افتد راز ورنه در مجلس رندان خبری نیست که نیست ( حافظ ) « غالب » هندی راست : آن راز که در سینه نهان است نه وعظ است بر دار توان گفت به منبر نتوان گفت مشرقی ما که از دانایان اسرار تحقیق ، و غواص محیط ذخار تدقیق است درین زمینه می فرماید : از نكتۀ تحقیق بیان نتوان کرد رازی که نهانست عیان نتوان کرد این نکته بغیر خامشی نتوان گفت رمزی است که افشا بزبان نتوان کرد همور است : براه بادية عشق او ندانستم چه مشکلی است که پیر طریقت آسان گفت كعبه دارلم گفتگوی راز بخلق چند بجوهر آئینة حسن جانان گفت دوستی با همه : در مراتب سلوك و كمال تصرف ، انسان بجائی صعود وعروج میکند که دران محیط پاکیزه ، تمام انسانها را با هم دوستی ( صلح کل ) است ! عارف را چون جز ( او ) بادیگری کاری نیست ، و کائنات را جلوه گاه انوار لايزال وظلال می داند ، پس همه را بيك نظر محبت و علاقمندی نوعی می نگرد : زیمن عشق بکویین صلح كل كردم تو خشم باش وزما دوستی تماشا کن ! (حافظ) عارف حقائق آگاه ، چون تمام انسانها را بسوی يك مرکز و مقصد ، پویان وساعی می بیند اختلاف اسماء و تعبیر را رقمی نمی گذارد . « بیدل » گوید : چون بحث کفر و دین است، چندی شك و يقين است گر طور دانش این است ، مجنون چرا نخندد ؟ ٢٦٢