Page 2026

شماره ( هشتم ) سال دوم مجله کابل ( ١٠٤ ) از عهد رودکی که قافله سالار کاروان شعر است تا امروز هيچكس كلمۀ ( سبز ) را صفت بت قرار نداده و ( بت سبز ) نگفته و این سخن بر متتبع کلام استادان پوشیده نیست ، آري بت سيمين ، بت سيم اندام وغيره گفته اند و سرخ بد و خنك بدهم نامهای بتان باميان است بالفرض اگر ( بت سبز ) گفته باشند ازین تركيب چه معنی اراده کرده خواهند بود . هر گاه بمعنی معشوق باشد عوض تعريف مذمت میشود زیرا از لفظ ( بت سبز ) و هم مجسمۀ را تصور میکند که آنرا بارنگ سبز رنگ کرده باشند و درینوقت با کدام علاقۀ آنرا از بهر معشوق استعاره کرد و ( بت سبز ) گفت و باز ( بت سبز ) را بزمين چگونه تشبیه کرد ؟ زیرا مستعار منه ، مستعار له يا مشبه از امر ثالثی نمی شود ، غنی که استاد فن است اینگونه يك تركيب مضحك چسان در کلام خود می آورد . بلی غنی ( حسن سبز ) گفته (بكسرۀ نون و احتمال سکون هم دارد بمعنی حسن مليح يا صاحب حسن مليح ) و در ديوان او چاپ هندص ٩٧ همین لفظ نوشته است : حسن سبزی بخط سبز مرا کرد اسیر دام همرنگ زمین بود گرفتار شدم این غلطي را سهو كاتب هم نميتوانگفت چه علت سهو كاتب غالباً تجنيس خطي است بين کلمات ، و در بین حسن و بت تجنیس خطی هم نیست . ٤ ـ بطوريكه بیدل علیه الرحمه از زبان شبانی بیت غنی را . . . . . . . . بگمان اینکه از مرزا جلال اسیر است شنیده بی محابا گفته بود اگر این بیت از مرزا جلال اسیر می بود ترك شاعری میکردم . ) ص ١١٤ - سطر ٨ اگر حضرت مرزا بیت را از جلال اسیر گمان کرده بودند حاجت باین سخن چه داشت که میگفت : اگر این بیت از مرزا جلال اسیر می بود ترك شاعری میکردم و لفظ ( شنیده ) جایش را بحمله : « بگمان اینکه از مرزا جلال اسیر ست ، چرا داده و خود پائین نشسته این مدعا اینقدر عبارت میخواهد : « بطوريكه بیدل علیه الرحمه این بیت غنی را از مرزا جلال اسیر گمان کرد و خواست ترك شعر گوید ، حکایۀ فوق در تذكرۀ حال غنی که از شارح دیوان اوست و در آخر دیوان غنی طبع هند نوشته اند چنین است راقم الحروف میگوید عزیز معتمدالقول نقل میکرد که مرزا عبدالقادر ٨٣٣