Page image — the source of record
Machine transcription
شماره ( هشتم ) سال دوم
مجله آئینه عرفان
(۱۰۳)
۳ - گذشته ازین در سه بیت مسطور درین مقاله سه غلطی واقع است ، و بقسمت هر بیت يك غلطی رسیده اگرچه غلطی بیت اول نسبتاً خفيف است چه يك واو عطف را در سر مصرع آن ننوشته اند و در اصل در بین دو فعل واقع در سر مصرع مذکور ( واو ) هست بدینگونه : بهار رفت و نکردیم سرجای خوشی ) مقاله ( واو ) واقع در بین این دو فعل را ترك داده و چنين نوشته : بهار رفت نکردیم سر جای خوشی ) دوم سر مصرع بیت دوم را چنین نوشته اند : چون قفل ابجدم به تن عقده گشته بود . این مصرع باینصورت نوشته شده و ازینجهه بسیار سست و بی وزن مینماید برعلاوه بی تقدیر اسمی معنیش مستقیم نمیگردد . زیرا ( گشته بود ) فعل ناقص است و معنی فعل ناقص تنها بفاعلش تمام نمیشود تا صفت فاعل هم ذکر نگردد . هرگاه (عقده) را فاعل تراش دهیم ، باید صفتی برای آن مقدر نمائیم از قبیل ( واقع ) یا ( پیدا ) وغيره زيرا لفظ ( به تن ) صفت عقده نمیشود بلکه از سببی که جار و مجرور است تعلق بهمان لفظ مقدر میگیرد . و اینچنین تقدیرها در نظم بنظر ائمه فن مستحسن نمینماید و بیت را از رتبه می اندازد ، اما از حيث وزن این بیت از بحر مضارع احزب مكفوف مقصور محذوف است بروزن : مفعول فاع لات مفاعیل فاعلن ، و حزب عبارت است از سقوط میم و نون مفاعیلن که بعد از سقوط این دو حرف به ( مفعول ) نقل میشود ــ اما حزب در رکن اول واقع میشود نه در حشو و اگر مصرع مذكور بطور نوشته فوق باشد در ( مفاعیل ) حشو نيز حزب لازم آمده ( مفعول ) می شود و چنانکه در فوق نوشتیم حزب ، در رکن حشو نا روا ست تنها در رکن صدر می آید پس اصل مصرع محققاً چنين است : ( چون قفل ابجدم همه تن عقده گشته بود ) چه در ینصورت هر دو نقص بر طرف گشته هم معنی مصرع بدون تقدير مستقيم میشود وهم وزن آن برابر میگردد چنانچه باعتبار معنی ( همه تن ) فاعل از فعل ناقص و عقده صفت فاعل می شود و بیانش چنین است : مانند قفل ابجد سرآپای پیکر من گره در گره گشته بود . و باعتبار وزن حزب در رکن حشو نمی آید تا محذور لازم گردد .
آمدیم بر بیت مشهور غنی که چنین نوشته اند :
( بت سبزی ) بخط سبزمرا کرد اسیر دام همرنگ زمین بود گرفتار شدم
۸۳۲
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.