{"book":"adl0986","page":2026,"text":"شماره ( هشتم ) سال دوم\nمجله کابل\n( ١٠٤ )\n\nاز عهد رودکی که قافله سالار کاروان شعر است تا امروز هيچكس كلمۀ ( سبز )\nرا صفت بت قرار نداده و ( بت سبز ) نگفته و این سخن بر متتبع کلام استادان\nپوشیده نیست ، آري بت سيمين ، بت سيم اندام وغيره گفته اند و سرخ بد و خنك\nبدهم نامهای بتان باميان است بالفرض اگر ( بت سبز ) گفته باشند ازین تركيب\nچه معنی اراده کرده خواهند بود . هر گاه بمعنی معشوق باشد عوض تعريف مذمت میشود\nزیرا از لفظ ( بت سبز ) و هم مجسمۀ را تصور میکند که آنرا بارنگ سبز رنگ کرده باشند و درینوقت\nبا کدام علاقۀ آنرا از بهر معشوق استعاره کرد و ( بت سبز ) گفت و باز ( بت سبز ) را\nبزمين چگونه تشبیه کرد ؟ زیرا مستعار منه ، مستعار له يا مشبه از امر ثالثی نمی شود ، غنی که استاد\nفن است اینگونه يك تركيب مضحك چسان در کلام خود می آورد . بلی غنی ( حسن سبز )\nگفته (بكسرۀ نون و احتمال سکون هم دارد بمعنی حسن مليح يا صاحب حسن مليح ) و در ديوان\nاو چاپ هندص ٩٧ همین لفظ نوشته است :\nحسن سبزی بخط سبز مرا کرد اسیر\nدام همرنگ زمین بود گرفتار شدم\nاین غلطي را سهو كاتب هم نميتوانگفت چه علت سهو كاتب غالباً تجنيس خطي است بين\nکلمات ، و در بین حسن و بت تجنیس خطی هم نیست .\n٤ ـ بطوريكه بیدل علیه الرحمه از زبان شبانی بیت غنی را . . . . . . . . بگمان اینکه\nاز مرزا جلال اسیر است شنیده بی محابا گفته بود اگر این بیت از مرزا جلال اسیر می بود\nترك شاعری میکردم . ) ص ١١٤ - سطر ٨\nاگر حضرت مرزا بیت را از جلال اسیر گمان کرده بودند حاجت باین سخن چه داشت\nکه میگفت : اگر این بیت از مرزا جلال اسیر می بود ترك شاعری میکردم و لفظ ( شنیده )\nجایش را بحمله : « بگمان اینکه از مرزا جلال اسیر ست ، چرا داده و خود پائین نشسته این\nمدعا اینقدر عبارت میخواهد : « بطوريكه بیدل علیه الرحمه این بیت غنی را از مرزا جلال اسیر\nگمان کرد و خواست ترك شعر گوید ،\nحکایۀ فوق در تذكرۀ حال غنی که از شارح دیوان اوست و در آخر دیوان غنی طبع هند\nنوشته اند چنین است راقم الحروف میگوید عزیز معتمدالقول نقل میکرد که مرزا عبدالقادر\n\n٨٣٣","chars":1770,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02026.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2026","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2026","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}