Page 355

شعر العجم حصه چهارم ۳۵۰ می افتد محض چند واقعات اجمالی و خام غیر مرتب می باشد اکنون ملاحظه باید کرد که وی استخوان بندی و خاکه آن داستان را چگونه قائم کرده است ؟ و در واقعات چطور ترتیب را بوجود آورده ؟ و آغاز واقعه را از کدام مقام نموده ؟ از آن واقعات ضمنی که عبور کنان تا باصل واقعه وصول نموده در میان آن چه قسم ترتیب و تناسب را بکار برده ؟ و بر کدام کدام واقعات محرر صرف قوهٔ خویش را خرچ نموده ؟ و کدامین واقعه را بر انگزانیده زیاده تر نمایش داده ؟ و کدام مسئله را بصورت مبهم و پیچیده ادا کرده ؟ و موقع بموقع از تخیل خود چه چه کار ها را گرفته ؟ جہته پیدا کردن نتایج اخلاقی آن سخنان فرضی را که پیدا نموده در بین آن چگونه یک تناسب و توافقی را بوجود آورده ؟ تا از آن این طور مغموم نگردد که وی قصداً این طور شیوهٔ را اختیار کرده بلکه در مستحش دیگر کلامی طبعاً بوجود آمده بر جذبات موقع بموقع چطور اثرات افگنده ؟ اگر شاعر عهده بر آر تمام این مراحل شده باشد پس وی در امتحان حسن ترتیب کامیاب پنداشته می شود - کیرکٹر :- در مثنوی ذکر بسا اشخاص زیادی می