Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۱۲
سال دوم
نمبر ۹۰
کرده در صحراهای مثبت و خرم شهر ( کنک ) پراکنده شدند تا بحال درهندستان و بنگال باقیمانده بنام فرقۀ ( هندی ) موسوم شدند . اما در آغاز هجرت خودشان در انسرزمینها با بعضی قبیله های سیاه بعضی نسلهای دیگر برخورده محاربه های بسیار خونریزانه در مابین شان در گرفته است که حکایات آنرا ( مها بها را تاه ) و ( رامیانا ) نام کتابهای نظمی که بزبان ( سانسکریت ) نوشته شده است حاکی میباشد . ولی آخر الامر این قوم هندی آریان بران سپاههای نسلهای دیگر غالب آمده و آنها را بطرف صحراها و بیابانهای ( قائد ) دفع و طرد نموده تا بحال در قطعۀ مذکور پایدار مانده اند . این است روایاتی که در باب تفریق فرقه ها و مهاجرات اقوام آریانها در کتابهای ( فن انتوغرافیا ) یعنی ( علم انساب بشر ) بنظر حقیرانۀ این محرر عاجز برخورده ، و برای استفادۀ مطالعه کنندگان هموطن و هم قوم خود جمع و تدوین نموده درج صحایف تذکار ساختیم حالا اگر برین سخنان فن اعتماد کردن لازم آید چنین یک نتیجۀ بظهور می انجامد که اصل منشأ آریان اطراف خیال هندوکش بوده و چون کوه های هندوکش با همه شوکت و عظمت خود شهادت مجسم میدهد که در افغانستان است هیچ شبهه برین نمیماند که اصل منشاء و ماوای آریان افغانستان است . و اجداد اصلی همۀ تفرقه های آریان باز هم خود قوم افغان است . همان مقدار کمی که در وطن اصلی خود باقی مانده بودند همین قوم افغانست که از همان وقت تا به این ایام قومیت و زبان خود را محافظه کرده اند . و چون به اولترین تاریخ هایی که بعد از ایجاد نوشتن تحریر شده است مراجعت نمایم باز هم همین قوم را در همین بقعه موجود می یابم و چون به بعضی سنگهای نوشته که در بعضی سکلافهای گوشه و تنهای کوههای شاهقۀ افغانستان نظر اندازیم و از رقم خطهای سانسکریت منقرض بسیار قدیمه آنرا بیابیم باز مجبور میشویم که افغان را اجداد نخستین اصلی شعبۀ آریان سلسلۀ کافکاسی بتوانیم ، و چون باز طرز لهجه و اسلوب زبان افغانی بغور و تدقیق تمام دقت کنیم زبان بسیار ابتدایی و بسیطی که بعضی زبانها را پیشرو شمرده میشود می یابیم که اگر اجداد اصلی همۀ این زبانهایش بشمریم جا دارد . ولی چون زمان بسیار مدیدی مرور نموده و از احوال بسیار قدیم قبل التاریخ آن کمتر چیزی به اخلاف واصل شده ، و همیشه اوقات جولانگاه مراجعات و استیلای اقوام مختلفۀ همجوار خود مانده ازین سببها زبان افغالی اکتساب وسعت ننموده ، و تنها در میان همان دیوارهای خیال سر بفلک کشیده محصور مانده است . این بیانات ما را بعضی بر تعصب ملتی ما حمل کرده خواهند گفت که آقای اخبار والای افغانی ، این چنین زبان غلیظ و ثقیل طاقت فرسا را که کیفیت مکالمۀ آن عادتاً بصوت سنگهای میان دبه مشابهت میرساند میخواهد که اجداد زبانها ، و افغانهای به این کمی و کم عددی و ساده گی ، و کوهستانی و وحشی را میخواهد اجداد یک کتلۀ عظیمۀ بشریه بر قرار بدهد . حالانکه این بیانات عاجزانۀ ما مبنی بر یک مطالعات و تتبعات فکره ایست که بر فن مستند است . اگر کسی برین مقتدر شود که خیال هندوکش را از افغانستان برداشته بدیگر سرزمین نقل بدهد . برین هم مقتدر خواهد شد که افغانها را اجداد آریان نیز دارد همین ثقلت و غلظت زبان افغانی این دلیل اجداد بودن اوست . زیرا هر چیزی در آغاز و ابتدای خلقت ثقیل و کثیف بوده است و بمرور زمان و ترقی تمدن آنرا نازک و لطیف رشیده است . لهذا زبان افغانی بر همان حال ابتدایی خود قایم مانده است . سف بطول انجامید . این شمارۀ اخبار ما زیاده برین کنکایش صحت ندارد . همینقدر میگویم که ما حکم قطعی نمیدهیم که زبان افغانی اجداد زبانها و ملت افغانی اجداد اقوام آریانها باشند . زیرا چنانچه بعضی این سخن ما را بر تعصب ملتی ما حمل کنند ، همچنان بعضی که افغان را به بنی اسرائیل و یا عرب نسبت میدهند نیز بر ماستک اعتراض خواهند انداخت . اما چیزیکه ما بنظر مطالعین کرام عرض نمودیم یک تفکر و تتبع شخصی عاجزانۀ ماست که از مطالعۀ فن حاصل شده است . هر ملت را تعصب و حرص شان مانع شان اظهار و اشهار نموده است . پس اگر ما شان و شرف اجداد بودن ملت خود را بقوت ادله ثابت ساختن کوشش ورزیده باشیم چه باک دارد .
والله اعلم بالصواب
مقالات علميه .
( حکمت طبیعیه )
( فن )
( مته اورلوژی )
( باد )
پیشتر ازین در شمارۀ ( ۸ ) در خصوص کرۀ هوا و ماهیت . و کم و کیف سائرۀ کرۀ هوا معلومات کافیه بر قارئین کرام اعطا کرده بودیم و گفته بودیم که انشاءالله در نومره های آتی در خصوص دیگر حوادثات طبیعیۀ فوق العاده اورلوژی یعنی ( کائنات الجو ) نیز بحثها خواهم راند . این است که حالا وعد خود ما را ایفا کرده از کم و کیف باد و اسباب ظهور ، و اقسام ، و جریاتها ، و دیگر مواد سائرۀ آن بعرض معلومات ابتداء میکنیم :
ماهيت و اسباب توليد باد
( باد ) عبارت از تموج و جریان هوا نیست که از ابتر شدن و خلل یافتن انتظام همان مادۀ هوایکه کرۀ هوا از ان متشکل است بظهور میرسد . در خصوص جریان در مایعین ( آب ) و ( هوا ) مناسبت بسیار بزرگی موجود است : آب چنانچه از برای املای هر خلا هجوم آورده یک جریانی حاصل میکند هوا نیز در داخل کرۀ خویش به همچنین جریانها
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.