{"book":"adl0616","page":513,"text":"صفحه ۱۲\nسال دوم\nنمبر ۹۰\n\nکرده در صحراهای مثبت و خرم شهر ( کنک ) پراکنده شدند تا بحال درهندستان و بنگال باقیمانده بنام فرقۀ ( هندی ) موسوم شدند . اما در آغاز هجرت خودشان در انسرزمینها با بعضی قبیله های سیاه بعضی نسلهای دیگر برخورده محاربه های بسیار خونریزانه در مابین شان در گرفته است که حکایات آنرا ( مها بها را تاه ) و ( رامیانا ) نام کتابهای نظمی که بزبان ( سانسکریت ) نوشته شده است حاکی میباشد . ولی آخر الامر این قوم هندی آریان بران سپاههای نسلهای دیگر غالب آمده و آنها را بطرف صحراها و بیابانهای ( قائد ) دفع و طرد نموده تا بحال در قطعۀ مذکور پایدار مانده اند . این است روایاتی که در باب تفریق فرقه ها و مهاجرات اقوام آریانها در کتابهای ( فن انتوغرافیا ) یعنی ( علم انساب بشر ) بنظر حقیرانۀ این محرر عاجز برخورده ، و برای استفادۀ مطالعه کنندگان هموطن و هم قوم خود جمع و تدوین نموده درج صحایف تذکار ساختیم حالا اگر برین سخنان فن اعتماد کردن لازم آید چنین یک نتیجۀ بظهور می انجامد که اصل منشأ آریان اطراف خیال هندوکش بوده و چون کوه های هندوکش با همه شوکت و عظمت خود شهادت مجسم میدهد که در افغانستان است هیچ شبهه برین نمیماند که اصل منشاء و ماوای آریان افغانستان است . و اجداد اصلی همۀ تفرقه های آریان باز هم خود قوم افغان است . همان مقدار کمی که در وطن اصلی خود باقی مانده بودند همین قوم افغانست که از همان وقت تا به این ایام قومیت و زبان خود را محافظه کرده اند . و چون به اولترین تاریخ هایی که بعد از ایجاد نوشتن تحریر شده است مراجعت نمایم باز هم همین قوم را در همین بقعه موجود می یابم و چون به بعضی سنگهای نوشته که در بعضی سکلافهای گوشه و تنهای کوههای شاهقۀ افغانستان نظر اندازیم و از رقم خطهای سانسکریت منقرض بسیار قدیمه آنرا بیابیم باز مجبور میشویم که افغان را اجداد نخستین اصلی شعبۀ آریان سلسلۀ کافکاسی بتوانیم ، و چون باز طرز لهجه و اسلوب زبان افغانی بغور و تدقیق تمام دقت کنیم زبان بسیار ابتدایی و بسیطی که بعضی زبانها را پیشرو شمرده میشود می یابیم که اگر اجداد اصلی همۀ این زبانهایش بشمریم جا دارد . ولی چون زمان بسیار مدیدی مرور نموده و از احوال بسیار قدیم قبل التاریخ آن کمتر چیزی به اخلاف واصل شده ، و همیشه اوقات جولانگاه مراجعات و استیلای اقوام مختلفۀ همجوار خود مانده ازین سببها زبان افغالی اکتساب وسعت ننموده ، و تنها در میان همان دیوارهای خیال سر بفلک کشیده محصور مانده است . این بیانات ما را بعضی بر تعصب ملتی ما حمل کرده خواهند گفت که آقای اخبار والای افغانی ، این چنین زبان غلیظ و ثقیل طاقت فرسا را که کیفیت مکالمۀ آن عادتاً بصوت سنگهای میان دبه مشابهت میرساند میخواهد که اجداد زبانها ، و افغانهای به این کمی و کم عددی و ساده گی ، و کوهستانی و وحشی را میخواهد اجداد یک کتلۀ عظیمۀ بشریه بر قرار بدهد . حالانکه این بیانات عاجزانۀ ما مبنی بر یک مطالعات و تتبعات فکره ایست که بر فن مستند است . اگر کسی برین مقتدر شود که خیال هندوکش را از افغانستان برداشته بدیگر سرزمین نقل بدهد . برین هم مقتدر خواهد شد که افغانها را اجداد آریان نیز دارد همین ثقلت و غلظت زبان افغانی این دلیل اجداد بودن اوست . زیرا هر چیزی در آغاز و ابتدای خلقت ثقیل و کثیف بوده است و بمرور زمان و ترقی تمدن آنرا نازک و لطیف رشیده است . لهذا زبان افغانی بر همان حال ابتدایی خود قایم مانده است . سف بطول انجامید . این شمارۀ اخبار ما زیاده برین کنکایش صحت ندارد . همینقدر میگویم که ما حکم قطعی نمیدهیم که زبان افغانی اجداد زبانها و ملت افغانی اجداد اقوام آریانها باشند . زیرا چنانچه بعضی این سخن ما را بر تعصب ملتی ما حمل کنند ، همچنان بعضی که افغان را به بنی اسرائیل و یا عرب نسبت میدهند نیز بر ماستک اعتراض خواهند انداخت . اما چیزیکه ما بنظر مطالعین کرام عرض نمودیم یک تفکر و تتبع شخصی عاجزانۀ ماست که از مطالعۀ فن حاصل شده است . هر ملت را تعصب و حرص شان مانع شان اظهار و اشهار نموده است . پس اگر ما شان و شرف اجداد بودن ملت خود را بقوت ادله ثابت ساختن کوشش ورزیده باشیم چه باک دارد .\n\nوالله اعلم بالصواب\n\nمقالات علميه .\n\n( حکمت طبیعیه )\n\n( فن )\n\n( مته اورلوژی )\n\n( باد )\n\nپیشتر ازین در شمارۀ ( ۸ ) در خصوص کرۀ هوا و ماهیت . و کم و کیف سائرۀ کرۀ هوا معلومات کافیه بر قارئین کرام اعطا کرده بودیم و گفته بودیم که انشاءالله در نومره های آتی در خصوص دیگر حوادثات طبیعیۀ فوق العاده اورلوژی یعنی ( کائنات الجو ) نیز بحثها خواهم راند . این است که حالا وعد خود ما را ایفا کرده از کم و کیف باد و اسباب ظهور ، و اقسام ، و جریاتها ، و دیگر مواد سائرۀ آن بعرض معلومات ابتداء میکنیم :\n\nماهيت و اسباب توليد باد\n\n( باد ) عبارت از تموج و جریان هوا نیست که از ابتر شدن و خلل یافتن انتظام همان مادۀ هوایکه کرۀ هوا از ان متشکل است بظهور میرسد . در خصوص جریان در مایعین ( آب ) و ( هوا ) مناسبت بسیار بزرگی موجود است : آب چنانچه از برای املای هر خلا هجوم آورده یک جریانی حاصل میکند هوا نیز در داخل کرۀ خویش به همچنین جریانها","chars":4288,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00513.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/513","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/513","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}