Page 241

٧٣٤ فرد یکه مجتمع نمیدانست که سر این جامعه چه بوده و نمی فهمید که باین اجتماع محتاج است. بلکه باعتقادش میرسید که حیات با سعادت خودش وابسته بهیچ کس نیست با اعلا حیات خود را تنها بچند نفر اقربای خود مرتبط میدانست. ولی در قرون اخیره چون دائره سیاحت عقول بشر وسعت یافت و در تعمق پی حقایق بیشتر فرو رفتند سر این جامعه کشف گردید و از همه آنها مهمتر روابط انسان بوده است. که بذریعه درک آن روابط کیفیات سیر نشو و ترقی انسان را در یافت کرده توانستند. بعد از کشف شدن این روابط ثابت گردید که فرد مصلحتی ندارد تا فائده عموم در ان شرکت نداشته باشد. آخرین منازل انسانیت هما است که فرد را بنا بر مصلحت خود را بعد از اندیشیدن مصلحتهای عمومی مدنظر گیرد. که نرسیدن بشریت بهمان منزل ما را از سعادت مطلقه مایوس نمسازد زیرانسبت باقتضای حالت حاضره عصر خود و وطن پروری و مراعات مصلحت عموم را میتوان نمود و آن بذریعه در نظر گرفتن یک لحظه را قبل از اجرای آن صورت میبندد تا مخالف یا موافق بودن انرا بمصلحت عموم در نظر گیریم بذریعه مراعات این کلیه هر یک از افراد وطن میتواند