Page 173

١٦٦ ارادی میگویند، و در حقیقت توجه اصلی همینست، با یک مثال دیگر دربارۀ توجه ارادی و غیر ارادی بیان میکنیم، فرض کنید بر تخته سیاه چیزی مینویسیم در انوقت یک طالبعلم تخته سلیت خود را بر فرش می اندازد، صدای افتادن تخته سلیت را شنیده بی اختیار از تحریر باز میمانیم و روی خود را گشتانده باعث آن صدا را معلوم میکنیم، پس یک لخت بازماندن از تحریر و رجوع نمودن بسوی صدا از اختیار ما بیرون بود، اینرا ما مطلقاً اراده در آن نداشتیم، لهذا توجه ما غیر ارادی بود، لاکن گشتاندن رو و دریافته نمودن باعث آن از اختیار یست، چونکه توجه کردن ما بر ارادۀ ما متکی بود. بنابرین توجه ما توجه ارادی بود، همینطور در خواب کدام صدا را شنیدن و بیدار شدن هم مثال توجه غیر ارادی میباشد. خواص توجه خواص توجه قرار ذیل میباشند :- (۱) تیزی یا استحکام، یعنے توجه را اینقدر زور دهند که نفس یکسو شده بالکل قائم گردد. (۲) قیام یا استقلال، یعنے مدت متمادی و متواتر توجه شود.