Page 83

صفحه ۱۲ معلومات در باب اژانسها، و اقسام اخبارها غلط (اژانس استعانی) که برای منفعت دولت ایطالیا خدمت میکند همیشه در باب احوال جنگ خبرهای دروغ و غیر حقیقت را شایع می نماید اگر دیگر اژانسهای جنگجوی نمی بود برای دروغ اژانس استعانی تمام عالم را پر کرده برای دیگر گونه حوادث جای نمی ماند و ازین سبب است که هر حکومت مجبور میباشند که برای خودشان اژانسهای علیحده تشکیل بدهند. امروزه روز — روزنامه ها بسیاری قرای مختلفه میباشند. یک رقم اخبارها نیست که تنها از سخنان دینی و علمی ادبی و فنی بحث میرانند و از خبرهای مختلفه سیا عالم چیزی نمیگویند، بعضی اخبار است که تنها از صنایع بحث میرانند، و بعضی تنها از تجارت، و بعضی تنها از خبر های سیاسی عالم بحث میرانند و دیگر اخبار سیاسی دیگر چیزی نمیگویند اینگونه اخبار هاییکه از اخبار ستان عالم سخن میگویند نیز راههای مختلف دارند که بعضی رسمی و بعضی نیم رسمی و بعضی اخبار را پروپاخاندا) یعنی اخبار ها دل انگیز و بعضی اخبار های منفرت با غرض میباشند. چنانچه سراج الاخبار ازین رقم آخرین است. اخبار های رسمی و نیم رسمی همان اخبار ها نیست که در راه اینه افکار سیاسی دولت خود و قراردادها و قانونهای دولتی را که به آن منسوب است نشر میکنند و دولت خود را دافعه میکنند، اخبار را در روپا خاندا، یعنی دلوله انگیز رقم رقم است که آنهم رسمی و خصوصی و عمومی میباشند که مخصوص بر استماع اخبار خدمت میکنند، چنانچه اینگونه اخبار آزانس از چند سال و اینها در اختیار خود از بی استطاعه راه ما ولی قاعده های مملکت (ماکو) و لوله ها و غلغله ها نشر کرده لازم و ضرور بودن گرفتن از نشر کردن گرفتند، تا آنکه از نیوران ولوله در آسیا شان کامیابی میشوند. اینکه اینگونه اخبار ها پر غرض است یعنی بخواهش و فرمایش و یک درآمد و سرمایه حاصل کردن بوده باین سرمایه اختیار خود را وسعت دادن میباشند و اخبار های بیطرف از بهر تربیت دنیائی که دلش بخواهد و در راه مقصد خاصی خدمت کنند نوشته میشوند. بغیر ازین رقم روزنامه ها در عالم برای مصارف مختلفه شایع میشوند. حکومت بیشتر که در روزنامه سراج الاخبار — بهر حال این نمره هم خیلی است یک چند خصوصیات دارد که هر گاه بحث و مباحثات عالم را که در راه اوست است از راه دانش کرده بتواند شرف و عزت و ملت آن را پوشش کند. بعد ازین علاوه بر حوادث جاریه که این روزنامه و اخبار ها نشر میکند پر مغلق و پر جنجال است بنده سطور هم یکی مقصود و مرادهای روزنامه های این کوی از طرز تحریرشان معلوم و آشکار میشود. م. فقط اژانسها، و اقسام اخبارها « اژانس » یک کلمه اجنبی است که معنی انرا بخلاصه اگر ترجمه کنیم « کمپنی تجارت خبر رسانی » میشود. چنانچه سرایه کمپنی تجارت آهن این جاست همچنان سرایه ( اژانس ها ) نیز خبر و پیغام های تلگرافی عالم است. قارئین کرام سراج الاخبار در اقسام اژانس ها و روزنامه ها و از مقصود شان یک معلومات مختصر دادن مناسب دیده شد. اژانسها — اژانسها کمپنی های تجارت خبرسانی میباشند که مخبر های این اژانس به شهرهای کلان و جایهای مهم مقرر و موجود میباشند. این مخبرهای مذکوره وقوعات يده را به مرکزهای خود با تلگراف اطلاع میدهند. مراکز کمپنی هم خبره حوادث را به تمام عالم بواسطه شعبه هایش خبر میدهند. و روزنامه ها و اخبار ها به این اژانس ها سالیانه یک چیزی داده خبرها را میگیرند. و او تنها و تجارت خانه های کلان نیز باین از احوال عالم خبر دار میشوند. بغیر اخبار ( تایمس لندن ) هیچ یک روزنامه موجود نیست که به هر جایی مخبر مخصوص داشته باشد. اژانسهای معتبر انگلستان اژانس رویتر و اژانس تایمس میباشد و اژانسهای ( هاواس ) و ( فورنیه ) کمپنی فرانس هستند، روسی بنام اژانس پترسبورغ و مجار را بنام مجار، و ایطالیا نها بنام استفانی، عثمانی با نام عثمانی اژانس ملی علمی. این اژانسهای مختلف بهر حوادثی را که میدهند بنسبت سیاست و مناسباتی که حکومت شان به ان ملک دارند نفع و مرادی که حکومت شان در سیاست و پولتیک خود پیش گرفته اند خواهد و خبرها نشر میکنند. اینگونه حوادث ها می مغشوش و تغییر اگر چه گوناگون رو میشود لیکن یکبار چون نقشه شود حوادث و خبر های مذکور با فایده میرساند گاهی میشود که این اژانسها بعضی خبرهای بی اصل و اساس را بنا بر منفعت حکومت خودشان مانند یک تجربه بالون بعالم نشر میکنند و منتظر میشوند که باشد و بینیم که این خبر چه نتیجه میدهد؟ و اگر دیدند که از هیچ طرف آن سخن شان رده و تکذیب شد این خبر بصوریت راستی و حقیقت باقی میماند، در خصوص یک مثال عرض کنیم : بقیه مقاله با اینکه در ستون آینده از طرف سر محرر تحریر یافته محرر و سر محرر سراج الاخبار ثبت را بتمام الحاج عبد الخالق پسر طرزی مستعمر مهاجر خانه دارالسلطنه کابل بقلم میرزا محمد جعفر قندهاری