Page 84

صفحه ۱ نگران نے ایشیک آقاسی علی حضور اعلحضرت شاه سلاله احمد مدیر و سر محرر محمود طرزی ادارۀ صحافی و مطبعه در ماشین خانهٔ دارالسلطنه کابل همه امور تحریریه به ادارهٔ خانه بنام مدیر فرستاده میشود تاریخ عربی ۱۵ محرم ۱۳۳۰ سال یکم نمر ۴ قیمت سالیانه در دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی و اطراف و ولایات مملکت با اخراجات ڈاک ۱۲ روپیه کابلی در خارج مملکت با اخراجات ڈاک نیم پوند انگریزی قیمت یک نسخه آن در کابل یک عباسی است بهر پانزده روز یکبار نشر میشود تاریخ شمسی ۱۵ جدی ۱۲۹۰ سراج الاخبار ۱۳۲۹ درین اخبار از حوادث و اخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود فهرست مندرجات تلفون موثر — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه ادبیات — مقالات فقیه — نامداران زنانه این سه هم ترجمه فاجعه های پاریس الکتریک غایب تحریک افادهٔ مرام و سخن و کلام دو نفر را از جاهای بعید در بسرعت نور بصر بصورت خط و کتابت میرساند که این صنعت و مهارت برق است. و این اعجوبهٔ تاریخی خود را در تلگراف نشان میدهد. و چابکدستی و مهارت دست از مخرج دهن یک شخصی بپردهٔ گوش دیگر شخصی از محال بعیده عیناً و لفظ بلفظ در تلفون مقناطیسی نمودن خود ظاهر و عیان می سازد. بناءً علیه در تلفون چیره دستی مهارت صنعت کار الکتریک بیشتر بکار بردن است. زیرا تلفون سخن گوینده را بدون واسطهٔ خط و کتابت عیناً و چنان بی تغیر لهجه و شیوهٔ حرف زدن گوینده بپردهٔ گوش شنونده میرساند که به این چابکدستی خود از تلگراف گوی سبقت را در ربوده است. آمدیم بر (ریل) و (موتر) : در ریل موتر نیز که از صنایع بدیعهٔ این عصر موفقیت است یک طرز خصوصیت و عمومیتئ پدیدار است. خطرها راه آهن ریلها اکثر قطعات رو زمین را یک شبکهٔ آهنینئ تحویل داد. منافع و فوائدیکه از ریلها در عالم مدنیت بروی کار آمد و حاجت تذکار نیست. قطارها و واغونهای ریل نفوس و مال بسیاری را از جامی بجائی بحال سرعت نقل و حمل میدهد که با بیشتر فواید عمومی آن انکار شدنی نیست. اما حالا این یک را تصور کنیم که در میان یک درهٔ کهسار پرصفا و شاداب پر آبشاری و یا یک دشت پر سبزه زار صاف و هموار یک سرک پخته با صفا ممتد و شده و رفته است و برین سرک بقدر شش هفت راکب موسم که تقریباً یک قطار خصوصی یک ریل را تشکیل میدهد و بیک سرعت خارق العاده در رفتار است. درین موتر یک جمعیت احبابی این پنج شش نفر که یک مجلس انسی تشکیل داده هم بسرعت برق مثالئ قطع مسافه میکنند، و هم از نظارهٔ مناظر طیفهٔ اطراف و اکناف لذت میگیرند. تلفون موتر تلفون موتر دو کلمهٔ بسیار مختصر! که یکی از چهار و دیگریش پنج حرف مرکب است. تا چه جهانهای تاریک و چه عالمه های منفعت درین دو کلمهٔ بدیعهٔ عالم اسرار درج و مرج آمده است! این دو اثر بسیار پر تاثیر اختراعات در فنیت تعبیر بعد سکان را بقوت علمی مکان خود از عالم رفع نموده، و صدای انسانها را به درجهٔ بلند ساخته که از کرده با مسافهٔ آواز یکی را بدیگری می شنواند. فواید و منافعی که از تلگراف بظهور می آید قابل انکار نیست. سیم های تلگراف فضای رو زمین را مانند شبکهٔ یک خانهٔ عنکبوتی فرا گرفته است. حتی زیر بحرای محیط را نیز بیک حال شبکهٔ آنتینی در آورده، هرگاه عدد حروفاتی را که تلگراف های عالم در هر روز از شرق بغرب و از شمال بجنوب رد و بدل میکند شمار نمائیم علم حساب از تعداد آن سراسر عاجز آید و یک نامی و یک تعبیری بر عدد آن نمی یابد. ولی فرقیکه در ما بین تلگراف و تلفون است این است که تلگراف واسطهٔ مخابره، و تلفون واسطهٔ مکالمه میباشد. و اگر مکالمه از مخابره با اهمیت تر و فایده مند تر نمیبود (المکتوب نصف الملاقات، یا المخابره نصف المشاهده) گفته نمی شد.