Page 58

نسخه ۲ ضیاء المعرفه صفحه ۵ بیحضور دارند که دو ماه تمام میشود و ایندت را که فصل کل سرخ مینامند بهر خویش گذارنی و هوا خوران و سیا رستان از یکه بهترین بقاع صفحه خاکست که زمین با ور نداری رو مبین بدخشان مملکتی است بشرق شمالی ترکستان از یکه و شمال کابل و حد غربی پایان پامیر دست جنوبی سمرقند واقع است فیض آباد حکومت نشین اوست استعداد حربی عمده از امارت افغان مرتبه و بدان نقطه موجود است که اگر یک ملاحظه نبود و شرح آنرا هم مفصل ذکر می نمودم و آن نقطه است که از نقاط مغر و محترم محسوب میشود فطوریها سر دست اطاعت التمام انجام میدهند و جاهای زمستان آب بدست و آب کوی و محوطه آن که ییلاق قشلاق نشینند بهر جمی و بهادره کار نماید تا روستاق هم محل با اهمیتی دست بلند است رود چون که از پامیری آیه از کنار بدخشان عبور نموده بسمت بخارا میرود و کناره آن بسیار خوش صورت و کلی از آنها طبع و سواد فارسی دارند و قوانین و قوار بدان بجهته از ازبک و افغان طرح شده است پامیر که در شرق آن واقع است بیابان وسیع و کوه های مرتفع عظیم دارد در طول متجاوز از دوشی یک فرسنگ و در عرض یکصد و هشتاد و پنجفر سنگ متجاوز سجات شرقاً متصل باین کلچین غرباً بخاک بدخشان وسرحد شرقی کابل شمالاً بفرغانه و خجند و یکطرف شاکی پامیر و جنوباً بکشیر و خاک تبت و نقاط کشمیر منتهی میشود آبادی آن از نزدیکی لفاظ بم جوله بسیار تا اما در وسط آن ابداً آبادی ندارد و دو در بقعه در شش متصل سیحون و جیحون از عیان این باریخی عبور نمود ویکی باطراف هندوستان و دیگری بسمت بدخشان و از آنجا بخارا میرود و معادن طلا در ریقه آن بسیار دیده شده رعایا که دول همسایه اینتی که وقتی نمیخواهند بطرفی عبور نمایند سعید مینماید آمد و شد کنند زیرا در بیابان شمال شرقی آن چند دره زمینی در عهد افر بسیار یخ که ساخته شده هر کدام بوسعت بحریب هنوز کس طی رسیده آنها را نکرده است و آب باران در بهار بآن کودر الماسی فرو چرا آب میشود و از هر کدام تاریکی دیگر هشت فرسنگ فاصله است قوافل یا مسافربدان آب مسیر میشوند و آنم از بیم جانور دره تبجه و آحاد شحات کرامست و امراض است در کوه های پامیر یکنوع کا و وحشی دیده شده که هم بخیران از دم اسب بزرگتر است و او را کشر گاوی کو نیند مبین بار بار بستور بکوههای مرتفع میبرد این تشریح افغانستان بود که محلی سان نمودم تا باعث مال خاطر مطالعه کنندگان مخه به خوانی اطلاع دویم شرح بعضی از الایش و پیشامد دول ہمسایه و مال افغانشارا بیان می نما هوا تعمیم چون این ملکت سپر اسطه هندوستان و شرق ایران و جنوب ترکستان متصرفه روس و معزب چین در بین افتاده و بهترین ممالک صفحاتی مشرق زمین است و با منافع و مامل خیز میباشد هر یک از دول همسایه را در تهیه و تصاحب اد کامل بوده پیشینه شرت محیط آن چشم بوده واقدامات مجدانه در ایجاب عمال آورده اند تا اکنون از جهت شجاعت مردمان صفحت بهیچ یک کامیاب نشده اند هیجیک ایه امرد اید بشود که امارت و ملت عالیه افغانستان بوقتی خیال استمداد و اطاعتی یکی از دول همسایه خود داشته باشند اوجه انه دولت علیه ایرا چراکه به وقت بسیار با افغانستان و در بعضی اوقات تمام آن خاک قلو و جزو تصرفات ایران بود و شح آن ملوقات که لازم شده نیست دستم دولت علیه ایران اگر افغانستان را و ارا شود رعیت و امارت آن آسوده و کما خواهد بود و امارت مخانواده مرحوم ایه عبدالرحن خان پاینده و برقراری اند دخلی و تجاوز غیراز ملکت شان یکجا موقوف خواهدشد مشش دلیما نینوا دولت ایران اگر پورسا افغان آنرا متصرف باشد مثل زمان سابق فیروزالدین میرا محمود مرزا نذریار محمد خان سعید محمدخان و شانواز خان تکالیف شاقه هم ابهام و امور مملکت آن نخواهد کرد که منافات با حال طقت آن باشد دگایا اهالی افغانه بخا رابط بهم کی بالین زیسته دیگ چشم کسی نبرد و مغایرتی ندارند چناچه حال هم بخیر د عایا خود محسوب می نمایند ثالثا زحمت باردوشی و تهیه نکر و قیمهای دیگر ان دولت مدکور باستان تکلیف نخواهد شد بعد از دولت علیه ایران متصرف افغانست از دول دیشتر زیایه دول خو د اند همی یی نا چکایت یم بعد از تهت ہندوستان وکامران یے محمود میر خان و محمو افغان