Page 461

(٤١٦) من شکار آب مرغابی و ماهی دیده ام تو در آب امسال شیران صید کردی شکار شاهنشاه شرق در بستر مرگ چون يمين الدوله و كهف المله نظام الدين ابوالقاسم محمود ابن سبکتگین در سال ٤١٨ از جنگ جاتها باز گشت و برای آخرین بار بادهای سوزان هندوستان را وداع کرد بر پیکر شریفش بیماری عاید گردید. بزرگترین شاهنشاهی که فرمان فرمایان گیتی از وی در هراس بودند و از بیم وی (قصر بر قیصر قفس و خانه برخان آشیان شده بود) در قبال موجودی بس ناچیز و غیرمرئی یعنی ميكروب سل يا ملاريا از پادر افتاد و این بیماری رفته رفته بنیان حیات سلطان نیرومند را متزلزل گردانید و سرانجام به سل امعا و اسهال منجر شد اما با وصف این بیماری تا روزی كه جان بجان آفرین می سپرد سر ببالین ننهاد و از مرض ننالید و دست از کار نكشيد وعنان سلطنت را رها نکرد و ادارۀ کشوری را که پهنای آن از سومنات تاری می کشید بدیگری نگذاشت. در اثنای این بیماری خود تاری رفت و چنانکه قبلاً مذکور داشتیم فرمانده ری را در اسار گرفت و سلجوقیان را از خراسان شكست وفلك المعالى منوچهر را تنبیه نمود و در این دو سال دست از عنان و پا از رکاب نکشید. چندانکه اطباء ویرا توصیه کردند که آسایش گزیند کمتر شنید ابن اثیر میگوید: این مرد نیرومند در تمام مدت بیماری پهلوی خود را بر بالین نمی نهاد و همیشه بر بالش تکیه زده می نشست با وجود آنکه طبیبان ویرا به آسایش محتاج نشان میدادند صبح و شام بار میداد و در هنگام مرگ نیز نشسته جان داد. سلطان در تابستان ٤٢٠ بخراسان و زمستان آن سال به بلخ رفت و در آن شهری که پدرش نیز روزهای آخر زندگی را بسر برده بود