Page 65

(٤٠) معلوماتی که سرو دريک ويد واوستا درین زمینه میدهد تا اندازۀ کافی سمت حرکت و نقاط مهاجرت آریا به دو طرفه هندوکش واضح میشود. از سرود «ویدی» چنین استنباط میشود که قبایل ویدی از دره های هندوکش در کاپیسا یعنی حوزه کوهدامن پایان شده و ازینجا تقریباً راههای طبیعی مجرای رود خانه ها را پیش گرفته بطرف مناطق شرقی و جنوبی و جنوب غربی منتشر شده اند دسته رود خانه «کوبها» یعنی کابل رمعاونین انرا پیش گرفته و از راه های نجر و وتکاب و سروبی و لغمان به حوزه رود کنر رسیده و از انجا به حوزه سواستو یعنی رود خانه سوات منتشر شده اند. دسته دیگر از حوزه کاپیسا و کوبها بیشتر بطرف جنوب رفته به دامنه های سپین غر پراگنده شده اندواز انجا به دره های زیبای «کرومو» یعنی کرم و «گوماتی» یعنی گومل و دیگر نقاطی که از ابهای رودخانه های سفیدکوه و کوه سلیمان اب میخورد منتشر گردیدند . همین قسم دسته دیگر به حوزه شاداب سراسواتی یعنی ارغنداب رفته در اراضی گرد ونواح آن مسکن گرفتند مانند قبیله معروف «بهاراته» وعشایر مربوطه آن . آریا هائی که در بدخشان علیاودره های نورستان اقامت دارند بنام تیپ «هومو الپینوس» یا تیپ کهستانی یاده میشوند و در مورد آنها اصطلاح اریایهای کهستانی خوب تر تطبیق میشود. از روی اوستا اینطور معلوم میشود که اریاها بعد از حرکت از «ایریانا ویجه» به سغد یان ومرو منتشر شده و بعد به سواحل چپ اکسوس به بخدی متوطن گردیدند و از اینجاب موجی بطرف صفحات غربی در نیسایا (میمنه واندخوی) و حوزه سفلی مرغاب و هری وا ( وادی هری رود ) منتشر شده وموجی هم دره های هندوکش را عبور کرده در «ویکره تا» یعنی دره کابل و «کخره» یعنی حوالی غزنی پراکنده شده اند. سپس یا از حوزه هری رود شاخه بطرف وادی