Page 66

(٤١) ايتومنت یعنی هیرمند و هری واتی یعنی حوزه ارغنداب پایان شده و یا از دره کابل و غزنی موجی بدان طرف ها سر کشیده است یا از هر دو جانب. مقصد در این است که اریائی های باختر به دو طرف هندوکش یکسان پراگنده شده و با مرور وقت تمام زوایای کشور را مملو ساختند این مهاجرت ها و جابجا شدن های آنها را عموماً بین سال های ۱۹۰۰ و ۱۴۰۰ ق م قرار میدهند. ریشه «آریا» در يك عده نامها : با انتشار اریاها به دو طرفه هندوکش و استقرار آنها درین نقاط اسما و کلمات اصل آریا ئی در مورد رود خانه ها ، شهر ها ، قبائل وغیره بسیار استعمال شد، و بعضی های آن تا امروز از بین نرفته از آنجمله یکی خود کلمه «آریا» است آریا با تحریفات مختلفی که زادۀ مقتضیات نقاط مختلف است در يك عده نام های خاص نقاط کشور ما محافظه شد و این بجای خود دلیل بزرگی است که عمومیت این کلمه را درین سرزمین نشان میدهد و بطور مثال از چند نمونه ذکر میکنیم : هرویو Haroyu : نامی است که اوستا برای خطۀ شاداب وادی هریرود داده، درین کلمه ریشه قدیم (آریا) گنجانیده شده که از آن در مرور زمانه کلمات : هری ، اری ، آریا ، هرات بمیان آمده است. هراوی تی : این نام را اوستا به قطعۀ قشنگ ارغنداب داده این جا هم کلمه (هرا) ریشه قدیم (آریا) را نمایندگی میکند. در کلمه اراکوزی که یونانی ها در مورد این منطقه استعمال کرده اند ریشۀ قدیم شکل (ارا) بخود گرفته است و حتی اگر به دوره اشوری ها هم بالا برویم (ارا) در اسم «ارا کوتس» ، «ارا کوتی» دیده میشود. آریا کا Ariaka : شهری بود در ولایت مارجیان که باشندگان آنرا «آریا کی» Ariakai میگفتند و دیده میشود که در نام شهر و باشندگان آن کلمه (آریا) به شکل کامل خود موجود است.