Page 360

فتوحات اسلامی (۳۴۲) فتح سومنات شده منهزم ساخت و بهان از شکست بعد بجانب منا از بیابان کم آبی علفی درانش در بین راه بیست هزار مرد جنگی سکان آن بیابان بدیشان تصادف نموده مقاتله نمودند لشکر سلطان آنها را شکستی داده تا گماشان غنیمت گرفتند واز آنجا گذشته خود را به دبو لواره رساندند و آن مسافت دو منزل است از سومات اهل قلعه برجا خود ثابت مانده جی جانشدند برگان که سومناتایشانرا از دشمنان رہائی میدہد تا اینکه سلطان مذکور قلعه را متصرف شده، اهل آنرا بقتل رسانید اموال شان را نهب و تاراج نموده قصد سومنات را کرد در روز پنجشنبه پانزدهم ذی القعده بنواحی سومنات رسید در کنار در یا قلعه بود که موج در یا بفصیل آن میرسید مشاهده نمود که خلقی بسیار بر دیوار قلعه بر آمده اند و بامید فتح را بر مسلمانان دارند زیرا که جمله واثق اند که معبودشان جمعی را که قاصد آن دیار شده اند هلاک خواهد کرد روز دیگر که روز جمعه باشد لشکر اسلام مقاتله بحرب شغال ورزیدند هندویان چنان حربی را مشاهده کردند که هرگز به خیال شان نگذشته بود اقصد سردیوار را از ترس تیراندازان خالی گذاشتند غازیان نردبانها نهاده بدیوار حصار بر آمده بآواز بلند تکبیر گفتند ہندویان چون آواز تکبیر را شنیدند جنگ سخت آغاز نمودند و جمعی از ایشان به پیش سومنات رفته در خاک غلطید با تضرع وزاری ازان نصرت و یاری خواستند چون شب آمد از یکدیگر جدا شدند بعد که صبح شد مسلمانان باز روی بمقاتله نهادند اکثری هندو یان را بقتل نمودند تا اینکه ایشان گریخته داخل بتخانه گردیده بدرب بتخانه مشغول حرب شدند وافواج تازه بر سبیل نوبت داخل بتخانه شده بتها را بغل گرفته بدو خواسته واپس آمده محار به مینمودند و کشته میشدند تا بسیاری شان بقتل رسید و بقیه شان در کشتیها نشسته رو بگریز آوردند مسلمان تعقیب شانرا نمود بعضی شان را قتل و بعضی را غرق نمودند و آستانه که سومنات در ان بود طول و عرض تمام داشت چنانچه پنجاه و شش ستون مقایه سقف آنرا کرده بود در و کش آن ستونان از قلعی بود سومنات از سنگ تراشیده طولش بمقدار پنج زرع بود سه زرع آن ظاهر و دوزرع آن در بنا مخفی و صورت مصوره هم نداشت چون یمین الدوله آنرا گرفت و شکست بعضی را سوختاند و بعضی را بار نمود فرمود تا به غزنین برند و در آستانه مسجد جامع بندازند و خانه بتخانه تاریک بود و روشنائی آن از قنادیل جواهر معلقه بود و در ان خانه زنجیر طلائی آویزان بود و دران زنجیر زنگ بود که چهل و پنج من وزن داشت هرگاه پاره