Page 2574

( صفحة ٣٦ ) کابل ( شمارهٔ اول ودوم ) نه چرخ است واجزای او چون ستاره نه ابر است و آوای او همچو تندر اگر بگذرد بر سرش مرغ موجش ببالاید اندر هوا مرغ را پر به نیسان بباغ اندرون تند رودی یکی ژرف دریا سر آنرا برابر روان اندرو کشتی وخیره مانده ز پهنای او دیده آشناور بدو اندرون ماهیان چون عروسان بگوش اندرون پر گهر حلقه زر مکانی برآورده پهلوی دریا بدان تا بداری خرد شاه صفدر یمین دول شاه محمود غازی امین ملل خسرو بنده پرور بمردی فزاینده عز مومن بشمشیر کاهنده کفر کافر زهی بزم را ابر دینار قطره زهی رزم را خسرو رزم گستر بسا جنگ جویا که پیش تو آمد سیه کرد بر سوك او جامه مادر بسا پیشه هائی که اندر گذشتن تهی کردی از گرگ و پیر وغضنفر اکنون بشرح خصوصیات این طبقه می پردازیم تا فرق واقع در بین این طبقه وطبقه آتی واضح گردد . سبك بیان این فصحا با سبك طبقات آتی در ادای مطلب فرقی داشته و ما در شرح حال وکلام فردوسی چند جابدان اشاره نمودیم . لیکن در حقیقت این نکات از حد بیان خارج بوده و جز ذوق سلیم بدرك آن نمیرسد . فصحای این طبقه ضمائر را بطریق مخصوصی استعمال میکرده اند در طبقه دوم وسوم قلت پذیرفته بعد متدرجا محاوره بدل گردید . فردوسی در بزمی از حال رستم حکایت میکند : ـ یکايك مهران را نگه کرد و دید زشادی رخان شان چوگل بر دمید اینچنین است آریم شان وسپاریم شان ( یعنی شان را ) و در استعمال ضمیر مفرد غائب اسدی طوسی گوید : ـ یکی کش نه یار و نه انباز بود نش انجام باشد نه آغاز بود حرف ما قبل ضمیر را که متحرکست هر جا میخواستند بی تکلف ساکن میکردند ٧٦