Page 887

(۳۱۲) هنوز موجود است که شاید بعضی آن از عصر کوشانی بزرگ تازه تر باشد معذالك رسم و رواج و روح آن دوره را بخوبی نما يندكى ميتواند ، از همه ، ا ز هما ن عصری که آنرا میتوان دوره ترقی صنعت هیکل تراشی نامید در پهلوی هیکلهای که زعما و سر داران و تیپ های نژادی کوشانی را نشان میدهد مجسمه موسیقی نوازان با آلات و ادوات مختلف موسیقی از قبیل رباب وتوله ودهل وغيره بدست آمده که نمونه های آن در اطاق هده موزه کابل موجود است. سیلون لوی از روی داستانهای عصر کنيشکا چنین می نویسد که اسوه کوشام همان نویسنده سحر کار که در دربار کنیشکا می زیست و پیشتر به آثار ادبی او اشاره نمودیم در موسیقی هم دستی داشت وموسیقی را در راه خدمت به آئین بودائی استعمال میکرد میگویند که قوای موسیقی او خیلی مرثر بود. در در انسکین میداد و آنها ئی را که زیر بار اندوه خمیده شده بودند راست و بشاش میساخت. مردم را طوری از مادیات منصرف میکرد که کار و بار خود را گذاشته به قوانین مذهبی و انزوا متوجه میشدند و از خودی بیگانه میگردیدند ، کنيشكا پادشاه ترسید که مبادا افراد ملتش چنین موسیقی سحر انگیز را بشنوند و خانهای خودرا ترک گویند و مملکت خالی شود ...» (۱) ازين حكايت كوچك معلوم میشود که در عصر امپراطور کوشانی کنیشکا موسیقی نیز به مراتب بلندی رسیده بود و استادان چیره دستی در معابد مملکت در دامنهای کوهسار قشنگ افغانستان این فن ظریف را تر قی داده بودند و از آن در راه تسکین الام درونی و روحی بشری کار زیاد میگرفتند. روابط تجارتی امپراطوری کوشان بارومن ها : در صفحات قبل تحت عنوان سیاست داخلی و خارجی کوشانی های بزرگ استقرار تعلقات دوستانه سیاسی دولت کوشانی آریا نارا بادر دولت بزرگ وقتهان های چین وقیاصره روم شرح دادیم . در اثر وجود سه امپراطوری بزرگ و مقتدر هـان هــا (۱) صفحه ١٣٤ لیند سیوی لیزا نریس ( هند مدنیت بخش )