Page 863

( ٢٩٠ ) بزرگی رسانید بعد از او فوراً یکعده رفقا وهمکاران قریب او مثل ( مسترمسن ) و ( ولسن ) دنبالۀ اکتشافات او را تعقیب نموده چیزی از روی نگارشات مقالات رسمی او در مجلۀ اسیائی بنگال و چیزی هم از یادداشت های خصوصی او که در کتابچه اش تحریر نموده بود مسئلۀ قرائت رسم الخط جدید را انبساط دادند . از جانب دیگر چون ( مسن ) انگلیس به اجازه و دستیاری برادر اعلیحضرت امیر دوست محمد خان به افغانستان راه یافت کاوش را در نقاط مختلفی که فوقاً ذکر رفت شروع نموده و بعضی کتیبه های دیگری که روی ظروف نوشته شده بود از استوپه نمبر ٢ بامیان و استوپه نمبر ١٣ هده کشف کرد همین طور از بعض نقاط دیگر افغانستان مثل وردك غرب کابل هم کتیبه ها کشف شد یعنی اسناد و وثایق بیشتری بدست آمده و دامنه مضامین در رسم الخط جدید وسعت پیدا کرد. آنگاه ( پروفیسر ولسن ) در کتاب ضخیم ( ٤٥٢ ) صفحه ئی ( آریانا انتی کوا ) یعنی ( آریانای عتیق ) بحث مفصلی راجع به رسم الخط مذکور نموده و تحت عنوان ( کتیبه های آریانا ) (٢٠) صفحه کتاب خود را در آن باره تخصیص داده است . مستر ولسن در حالیکه اوائل قضایای کشف رسم الخط و کوششهای جمس پرنسب را یاد آوری میکند خودش تا جائیکه معلومات وقت به او كمك میکند داخل جزئیات شده بار اول در صفحه ٢٦٣ کتاب فوق الذکر خود اشکال الفبای رسم الخط جدید را بصورت تبلوئی میدهد منجمله چنین فیصله مینماید که باید زبان و رسم الخط جدید بنام ( آریانا ) یاد شود . کتاب ( آریانا انتی کوا ) و نگارشات «ویلسن» اولین تتبعاتی بود که درین زمینه بعمل آمد . در اوائل قرن ٢٠ مسئلۀ رسم الخط مذکور دوباره توجه مراکز علمی اروپا را بخود جلب کرد . وعلت آنهم این بود که آستانه تر کستان چین بر روی مستشرقین اروپائی باز شده و کتیبه های متعددی به رسم الخط خروشتی بدست آمده و دورۀ جدیدی برای مطالعات رسم الخط موصوف آغاز شد .