Page 556

(۱۳) پامیر امروزه را که داخل چوکات آریانا بود جزء قلمرو سلطنت خود ساخته و در ماورای پامیر در ترکستان چین نقاطی مانند کاشغر و یار کند و ختن را فتح کرد که جزء متصرفات دولت یونان و باختری بشمار میرفت در نوشته‌های (خروشتی) که در ختن و سائر نقاط ترکستان چین کشف شده کلمات یونانی دیده شد و علت انتشار آنها را (تارن) انگلس به فتوحات یوتیدم پادشاه باختر نسبت میدهد (۱) در اثر فتوحات ایو تیدم در ترکستان چین راه مراوداتی که از زمانه های قدیم بین باختر و تخارستان و اراضی ماورای پامیر باز بود گشوده تر شد: از چیز هائی که بصورت محسوس دفعتاً در باختر درین وقت ظهور کرد نیکل بود که چینائی ها آنرا از زمانه های بسیار قدیم میشناختند و آنرا «مس سفید» میگفتند ایوتیدم این فلز جدید را از ختن و دیگر نقاط متصرفی به باختر آورد و از آن سکه ضرب زد. و بار اول سکه نیکلی از ضراب خانه باختر ظهور کرد بعد از ایوتیدم پسرش «دمتریوس» و بعضی های دیگر از اولاده آنهم به ضرب سکه نیکل پرداخته اند قرار تجزیه شیمیائی ثابت شده است که نیکل ختن و باختر یکی بود. و تازهائیکه ختن جزء متصرفات دولت یونان و باختری بود «مس سفید» از آنجا بمقدار زیاد آورده میشد و در بلخ و دیگر ضراب خانه های دولتی به ضرب سکه میرسید. ایوتیدم و غرب : پیشتر دیده شد که حین حمله انتیوکوس سوم شامی به آریانا ، ایوتیدم شاه باختر قشون کشیده و تا سواحل رود آریوس (هری رود) برای مقابله قشون سلوکی شامی پیشرفت . بناءً علیه حوزه رود هری رود از اوائل سلطنت جزء قلمرو او بود بعد ازینکه حدود آریانا را در مناطق شرقی (۱) صفحه ۸۳ کتاب یونانی ها در باختروهند. ملتفت باید بود که رسم الخط خروشتی در عصر شاهان یونان و باختری و دورۀ کوشانی در افغانستان رواج داشت و رسم الخط محلی کشور ما شمرده میشد و بیشتر مرکز ثقل آن جنوب هندوکش بود. درین وقت طبیعی کلمات یونانی در پراکریت محلی و بالواسطه در رسم الخط کشور ما داخل شده بود همین قسم کلمات زیاد زبان ما داخل یونانی و رسم الخط آن گردیده بود.