Page 1101

( ٥١٠ ) رونه گروسه مولف تاریخ آسیا درین مورد می نویسد : « اگر چه در این وقت پادشاه کاپیسا صاحب امپراطوری نبود ، به قلمرو وسیعی حکمفرمائی داشت و بعلاوه اراضی ارثی مخصوص خودش خاك هار لامپا كا ( لغمان ) ننگارا ها را ( ننگرهار ) و گند ها را که سلاله های شاهی محلی آنها از میان رفته بود همه به کاپیسا ملحق شده بود و به این صورت اقتدار پادشاه تاسواحل اندوس محسوس میشد . طوريكه هيوان ـ تسنگ میگوید پاد شاه شخص رشید و دلاوری بود که از نیروی او ممالك مجاور می لرزیدند و برده امارت حکمفرمائی داشت . چون مانند امیر کابل در قرن ۱۷ پادشاه کاپیسا راه های تجارت آسیا را در دست داشت به دوستی او شاهان بزرگ محتاج بودند . . . . » هیوان ـ تسنگ حین عبور ومرور از جنوب هندوکش طوریکه دیدیم در چند نقطه به از بین رفتن خانواده شاهی محلی و ارتباط وانقیاد آنها به کاپیسا اشاره های صریح کرده است ودر مورد «لان پو» لغمان اظهار میدارد که چند قرن قبل خانواده شاهی از میان رفته . اگر درین موارد کمی دقت شود معلوم میشود که خاندان شاهی که چند قرن قبل به این علاقه ها سلطنت داشت همان کوشانی های بزرگ بودند . اگر چه بعد از آنها کیداری ها ( کوشانی های خورد ) ویفتلی ها آمده رفتند و قوم اخیرالذکر سلطنت بزرگی هم بمیان آورد ولی چون مدت طولانی دوام نکرد بیشتر ملوك الطوایفی در دره های هندوکش پدیدار شد تا اینکه بالاخره سلطنت کاپیسا کم و بیش علاقه های دور و نزديك را تحت اداره مرکزی آورده و کشاتریه کا پیسا باز سلطنت مقتدری بمیان آورد که زایر چین از توصیف شخصیت شاه وقدرت دولت او خود داری نتوانسته است . پادشاهی را که هیوان ـ تسنگ در آمد و رفت خود یعنی بین سال های