Page 1102

(٥١١) ٦٣٢ و ٦٤٤ مسیحی کشا تریه (یعنی از طبقه نجبای نظامی) خوانده مولفین عرب متعاقبا تا اواخر قرن ٩م به نام های رتبیل ـ رافت بیل 'زبیل ' زنبيل یاد کرده اند که همه ضبط های مختلف يك اسم است که صورت صحيح آن 'رتبیل ' میباشد . اگرچه کلمه (رتبیل ' را به صور مختلف تحليل و تجزیه نموده اند ولی بازهم ترکیب ومفهوم واقعی آن روشن نیست . تنها اینقدر معلوم میشود که این اسم، اسم خاص کدام پادشاه معین نبوده بلکه محتملا لقبی بوده و در مآخذ عربی وفارسی در مورد يك سلسله پادشاهانی که مقرایشان اول کاپیسی وبعد کابل بود استعمال شده است . کشاتریۀ کا پيسا یارتيبل شاهان بشهادت زائرین چینی و مورخین عربی مردان دلاور وشجاع بودند و به ملت ور عایا محبت بسیار داشتند وبیشتر معتقد به ديانت بودائی بودند معا صر زمانی که تو كيوها ( ترک ها ) در صفحات شمال در تخارستان تسلط یافته بودند ایشان در جنوب هندوکش سلطنت مقتدری تشکیل داده بودند که دامنه آن طوریکه دیده شد از تاکزیلاو اوند (ویهند) یعنی از دو کناره رود اندوس (سند) تا شهر زرنج وسواح هامون سیستان انبساط داشت وقدرت نظامی ایشان را مقابله با قشون معظم عرب ثابت میسازد وشرح آنرا در جلد سوم سلسله تاریخ افغانستان خواهید دید . شبه ئی نیست که در داخل این قلمرو وسیع امارت های محلی دیگری بوده که یاد داشت های هیوان ـ تسنگ از آنها حکایت میکند همین قسم خارج حدودی که شرح داده شد مخصوصاً در کهستانات مرکزی هزاره جات در نقاطی که از راهها کناره بود امرای محلی دیگری در بامیان در نقاط مختلف غرجستان (به مفهوم بزرگ هزاره جات ) وغور وكو های زمین داور وغيره وجود داشت که کناره بودن از طرق عادی مرا ودات ونقاط کهستانی به آنها يكنوع آزادی داده بود محلی، معذالك اگر به نفوذ جامع و وسیع رتبيل شاهان در تمام مناطق