Page 54

۴۴ شعر العجم حصه چهارم قوت و ضعف ، فکر و جذبات را به همدیگر یکجا ارائه داده است ، و تنوع اقوال و خیالات و حالات فطرت را باین وسعت و طریقهای رنگا رنگ می نویسد ، که جذبات شاعرانه مشتعل می نماید ، و نظیر آن یافت نمیشود ، و علت آن این است ، که در کلام او اصل هر اصل و حقیقت کائنات و انسان مندرج است کتابی را که ارسطو در علم الاخلاق تحریر داشته و آنرا محقق طوسی و جلال الدین دوانی بفارسی ترجمه کرده اند به پیش نظر ما موجود ست ، آن نکات فلسفه و اخلاق را که شاعری اداء کرده است ، در کتاب ارسطو یافت نمی شوند ، شاعر نه تنها در اخلاق بلکه متعلق به واردات قلبی و فطرت انسانی و معاشرت عمومی نکتهای را که پیدا نموده است ، از ان کتابها فلسفه خالی است :- سخنهای طی شده مسلم را تخیل به نظر سرسری نمی بیند ، بلکه مکرراً بر آن نظر تنقید را افگنده و در یک سخنی سخن دیگری را به وجود می آورد ، مثلاً اهل منطق تمام اشیا را بر دو قسمت منقسم نموده اند (۱) بدیهی (۲) نظری بدیهی (۱) مقدمه ترجمه الیذ بزبان عربی مطبوعه مصر ص۶۲