Page 159

شعر العجم حصه چهارم ۱۵۴ می گرداند، بنابراین اگر بواسطهٔ شاعری مضامین اخلاقی بیان کرده شود و جذبات شریفانه مانند شجاعت، ہمت غیرت، حمیت، آزادی را بذریعه اشعار انتشار داده شود، پس هیچک طریقه در برابر آن کار را از پیش برده نمی تواند، عربہا قبل از طلوع نیر اسلام نہایت یک قوم جاہل و مفلس بودند و بغیر از شیرگاؤ و شتر دیگر چیزی برائی شان میسر نمی شد، عوض خانه در چرمیها و غزوی ہا سکونت داشته شب و روز مصروف جنگ و جدال و قتال می بودند، باین ہمہ آن اوصاف راستی و ایفای عہد، و مهمان نوازی و جوُد و سخا و ہمت و غیرت که در آن کنده وحشیها موجود بود، امروزه روز به نصیب اقوام شائسته و متمدن دنیا هم نیست نهایت راست گفته است: ؎ جیسے رہزن اور لٹیرے تھی ہمارے راستباز (۱) راہنماؤن میں نہیں پاتے ہم آج اُنکی نظیر در میدان محاربه موزلیقه آنچنان اثری را القا (۱) بہر قسمیکہ راہزن دو باره باز بود راست باز ولے امروز درمیان راہنمایان عالم ما نظیر آن را یافته نمی توانیم۔