Page 186

۱۷۹ حقیقت اصلی انسانی ادراک وتعقل است. در هر صنفی که ادراک زیاده است در آن انسانیت هم قویتر است ۰ جان نباشد جز خبر در آزمون هرکه افزون خبر جانش فزون اعلی ترین مرتبۀ انسانی نبوّت است، در میان انبیاء و عوام آنها همان فرق است که در میان حیوانات مختلف - انسان نزد حضرات صوفیه نوع نیست بلکه جنس است، و در بین افرادش همان فرق است که در انواع یک جنس ضروری است. در میان انسانها اختلاف موجود است سبب آن یک روح است که از روح عام انسانی بلند است کشف و الهام خاصه همین روح ست. از همین است علیکه به استدلال وقیاسات حاصل میشود به نزد حضرات صوفیه هیچ است پای استدلالیان چوبین بود پای چوبین سخت بی تمکین بود گر به استدلال کار دین بودی فخر رازی راز دار دین بودی ۱ حقیقت انسان علم است نه بحر معلم ( حقیقتش علم الهی ست ) - انسان درین معلم مراتب معروفه بقرار ذیل دارد- ۱-نبی- ۲-صدیق- ۳-شهید- ۴- صالح- ۵-مومن- و بدین تحقیق ۱-کافر- ۲-منافق - ۳ دهری از جنس انسانی خارج می مانند قوله تعالی اولئک کالانعام بل هم اضل الایه و نزد صوفیه ترقی شخص جنس اسفل بجنس اعلی ممکن بلکه واقع است - سگ اصحاب کهف روزی چند در پی نیکان گرفت مردم شد و نیز فرمیگد در میان مراتب خود، انبیا و صدقین غیره است و همین است هریک شان بکلی مشخص است در نبی خود باین معنی مستقل وصدیقی نوع را در متقل مرتبه علم الهی که نبی الاصل است انطوان نوعا جدید است صدیق است وقس علی هذا ( انصاری )