Page 172

١٦٥ داخل شد بعضی اهل تحقیق میگویند که ما خذ آن فلسفه هندوستان و یونان است که این هر دو بها دست اعتقاد داشتند، لیکن ثبوت تاریخی انرا بدست آوردن مشکل است - زیاده شبهه ازین پیدا میشود که زمانه تو بیع و اشاعت علوم و فنون یونان یعنی دو سه صد سال ابتدائی اسلام ازین خیالی خالی بود، ظهور این مسئله در عصر شیخ محی الدین اکبر که همعصر شیخ سعدی و عراقی و غیره است شده - از حكما طائفه ما دبین (متریالیست) اعتقاد دارند که خالق عالم چیزی ا نیست که از عالم جدا باشد بلکه ماده از لی است که صورتهای مختلف اختیار نمود و سلسله الان تا ابد بر ابر خواهد رفت. این ماده در اول صورت ذرات خورد داشت که انرا اجزای دیمقراطیسی می نامند - این اجزا (بحرات قدیم خود) با هم جمع شده صورت زمین - آسمان - سیارات و غیره را اختیار نمودند اول گفته ایم که وحدت الوجود بمعنی وحدت صفت وجود امر عقلی است و از اسلام اجنبی نیت برای اثن فگر لازم نیست که ما جستجو کنیم که از کجا داخل شد بالبداهت وجو د بمعنی همه اوست امر خلاف عقلت لیکن اینهم از خارج نامده بلکه از غلبه یک کیفیت است که در حالت سلوک بر صوفی طاری میشود و ممکن است که فلاسفه اشراقین یونان و مرتاضین هند هم این کیفیت خطی برده باشند (انصاری مترجم)