Page 37

۲۶ و خلافت بتمام مردم ظاهر و آشکارا شده و تصور شوکت و اقتدار شخصی از دلها رفته بود. تقریر معاذ ابن جبل در سفارت روم راجع بخلافت حضرت عمر حقیقتهً تصویر اصلی حکومت جمهوری است و امروزه روز نیز حقیقت حکومت جمهوری را هیچکس ازینواضح تر و صحیح تر بیان کرده نمیتواند. بعد از بیان نوعیت حکومت میخواهم به نظام حکومت حضرت عمر توجه شود . در نظم و نسق حکومت مقدم این است که وجوه تمام صیغه های مختلف منتظم و ممتاز و از هم جدا باشند دلیل بزرگ بر ترقی تمدن همین است در آغاز تمدن فیصله شده بود که یک خانه برای تمام ضروریات کافیست ازان بعد هر قدر تمدن زیاده شده رفت تعداد خانه ها بیشتر شد مثلاً خانه نان خوری، خانه خواب، خانه ملاقات، خانه خواندن و نوشتن، و دیگر ضروریات حال سلطنت بالکل همین است ابتدای تمدن که صیغه های کار بهم آمیخته بود حاکم صوبه در وقت جنگ سپه سالار و در انفصال دعوی قاضی و در تعزیر جرایم پولیس میشد، هر قدر تمدن ترقی کرد هر صیغه علیحده قایم و افسر جداگانه بران مقرر شد