Page 382

(٣٧٥) مستعمده رفیض شوار باند در کلام یومیه می آیند لیکن تاریخ ، خواجه درد ، سودا ، وغیره اینها را خلاف متانت نظم میدانند و میگویند که باستعمال این الفاظ وسعت زبا مانند داغ وغیره کمتر میشود، و بعضی از شعرا این شیوه را تحرک وسعت بیان میشمارند و کو شیده اند مثلاً داغ، وغیره که کوشیده کوشیده این جمله محاورات را در بیانات و عبارات خود محلی آرند ، و همچنان است حضرت خواجه در فارسی محاورات یومیه را وسعت بخشیدند ، و در کلام شان بسی سلو محا از این عبادات همچو محاورات خوانده میشوند که در کلام دیگران دیده نمیشود و حضرت خواجه خاص گفتگوی یومیه را ملحوظ داشته محاوراتی را که محض محتاج لہجہ بودند و بدون صحت لہجہ بفہم نمی آیند شامل بیان خود ساخته اند ، مثلاً . ناصحم گفت که جز غم چه هنر دارد عشق گفتم ای خواجه غافل هنری بهتر ازین ہنری بہتر از ین را به لہجۂ مخصوصی باید ادا نمود که تا معنی استفهام ببخشد ، یعنی ای عزیز آیا ہنری بہتر از ین خواهد بود ، یا مثلاً این شعر - مصرع :- کنار و بوسه و وصلش چگونه چون نخواهد یعنی چون این کار شد نی نیست مذکور نباید شد، و ازین گونه