Page 318

(۳۱۳) می آلود دینی دنیا ر نفر از دواج یعنی عجوزه ایست که با هزارها شوهر نکاح کرده، و خواجه از اول گفت دنیا که با عجوزه دهر دل مبندید چون در ابتدا با عجوزه گفته شد چه جای اثبات و دلائل دیگر باقی ماند چرا که از پیره زن طبعاً ہر انسان گریزان است حضرت خواجه اولا حیثیت و مائیت مطلق دنیا را بیان بیان کرده پیوسته بآن دو دلیل اسباب نفرت آنرا اظہار و متصل بآن کثیر الازواج میدارند کلاً یعنی انهم پیره زن است و هم کثیر الازواج است، دنیا خواجو حافظ منزل و یا ر قرین است چه دوزخ چه بهشت سجده گر به نیاز است چه مسجد چه کنشت همه مطلب لب یارند چه هشیار چه مست ہمہ جا خانه عشق است چه مسجد چه کنشت نیروی دو شعر خواجو بر شعر خواجه صاحب ترجیح است چنانچه در مطلع که پابندی قافیه دارد الزاماً ضرور نمی نوز زیباست مضمون را وسیع و خوشنما ادا ساخته کرده که عبارت از آن و همچنان از هر دو عالم هر دو مقام را در ضبط بیان آورده یعنی روزخ و بهشت، و مسجد و کنشت یافته (و در قید حال آورده) علاوه از همه قید نیاز رونق جان الله روه و تکبر تعمیم مسجد این کلام را اینجا آنچنان رونق بخشید که گفته بہ رتبہ اعلی برده خواجه صاحب را مطلقا بانداخت چرا که خواجه صاحب میگویند که