Page 102

مسائل ہر روزۀ ۹۹ میکند بر مظاہریکہ گرداو واقع میشوند تا کہ او مناسبات عللی در بین شان تحقیق کردہ بتواند ـ او فکر میکند ـ یگانہ وظیفه تفکر تنظیم تجربه است و استعمالش تا کہ یکی را در تطبیق بحالات نو امداد نماید + احتیاج مہمیز فکر واضح پس در یک شاگرد جدید تکامل لیاقت تفکر چنانچه محاورۀ عام است آیا امکان ندارد؟ اگر ما بتوانیم کہ از ابتدأ شاگردی را در حالاتی بنهیم کہ آنجا حتما او تعلقات اصلی در بین اشیا، و مظاهر دریافته بتواند تا کہ خود را بآنہا موافق سازد ما او را حرکت میدہیم بسمتیکہ در ان همیشه علاقه ہای حقیقی را بیابد ـ قوم قوۀ فکریه را تکامل داده است ازین مجاہد تیکہ قبضۀ کامل تر بر محیط تأمین کند ـ ہیچ کس کا ہے استعداد فکر را کسب نمیکرد تا وقتیکه ضرورت این می داشت کہ انطباق خود را برآرد یا حاجت ہای یک نوع یا دیگرش را رو اسازد ضرورت مادر تیزی ذہنی است اگر یکی شاگردان را در یک جای گذاشتہ بگوید کہ کلمات یک کتاب نصاب را حفظ کنند و آنگاہ اگر او آزمایش کند درین یاد گرفتن چقدر کامیابی حاصل کرده اند واز آنها کلمات را زبانی بپرسد ـ او نمیتواند که درین شاگرد ہا تفکر صادق را ایقاظ نماید هر چند قواعدی را استعمال کند ـ دل انسانی بر آن نقشه تعمیر نہ شده است ـ وجۀ خاص که شاگرد ہا فکر کردن را یاد میگیرند مثلیکه ما