Page 621

صفحه ۱۰ سال دوم شماره ۱۵ جریده بنام دیگر کثرت همان او را نیست که با حوادث روزانه و معلومات مختصره بر میباشد . این اوراق امروز نوشته میشود خوانده میشود، روز دیگر پراکنده شده فراموش میگردد . اما ژورنال این چنین نیست زیرا در ژورنالها حوادث یومیه، واقعات زنده گانی و اقتصادیه و اجتماعیه و معلومات فنیه و ادبیه و سیاسیه تفصیلا بحث کرده میشود و بشکل کتاب حفظ کرده میشود، کرت - ورق خبر آور است . ژورنال ، پارساله ها - کتابیست که آن خبرها را تفصیل و تشریح میکند باز میگویم : به ژور نالهای خودمان بسیار دقت کردن لازم است .)) بعد ازین فقرات ترجمان حقیقت بیان از ژور نالهای فنی و ادبی که در ممالک روسیه بزبان ترکی و غیره طبع و اثر میشود بحث و بیان رانده درباب اخبار یعنی ژورنال با جرائد ما چنین مینویسد : سراج الاخبار افغانیه نام ژورنالی که در کابل نشر میشود يك نسخهٔ آن به ادارهٔ ما آمد . این ژور نال تصویردار فارسی العباره در ماه دوبار نشر میشود . با حروفات استامبول بر کاغذ خوب چاپ شده است . از بسیار اخبارهای هندوستان که دیده ایم اعلانتر است . وجود (سراج الاخبار افغانیه) بر ترقی های سریعی که افغانیان در امور مطبعه و مطبوعات و دیگر کارها بکار برده اند دلالت میکند . در نسخهٔ که گرفته ایم این چند تصاویر درج شده است : - تصویر شکار گاه جناب امارت پناهی - قواعد عساکر پیاده - مدیر و سر محرر محمود طرزی - نگران اينك آقاسی علی احمد خان مندر جاتش خوب و هم مختلف است (سراج الاخبار افغانی ) را دیده ممنون شدیم، موفقیت آنرا تمنی میکنیم . ما نیز ازین حسن توجه رفیق معزز و محترم خود عرض تشکر میکنیم و دوام انتشار فواید آثار آنرا نیازی نمائیم . ( احوال ایران ) انتخاب از جریدهٔ فریدهٔ همعصر معزز حبل المتین گفتهٔ یکی از درد مندان وطن حسب ( حال وطن ) جويك مانی از میان مال سیه بخت کرده بحکم ازل شود منحرف از طریق صواب فتد در مضیق خطاء و خطال نهد رو براهی که انته بجاه کند خبطها ئیکه باید مخل چو قوم عزیز من ایرانیان که بودند فخر تمام ملل کنون از نفاق و جهالت شدند همه خوار و زار و همه مبتذل دریغا که این ملت باستان فتاده بخط خطاء زلل نه در بند دین و نه در بند ملك که آنرا خطر هست و اینرا خلال نه فکری بدل نه بزار و لعب نه ذکری بلب غیر قول و غزل که از حقد با همدگر در ستیز که از جهل با یکدگر در جدل جریدن نباشد سزاور ما بآسوده کی همچو جدی و حمل که گرگان خونخوار از هر طرف در افتاده بر جان ما چون اجل به بردن شاهد ملك ما رقیبان زهر سو گشوده بغل چنان گشته احوال ایران خراب که آنرا ندانند جز و دول ممالك تباه و مهالك فزون سبل غیر مامون دزد و دغل نیابی یکی را در آن مملکت که باشد یکی قول او با عمل همه در سخن پهلوانند ليك که کار کردن جولانند و شل چنان رفته جدیت از ملک چنان عقل ما را گرفته خیل که باید بهر پینه دوزی نوشت جناب جلا لآب اجل مقالهٔ مخصوصه (حکمای قدیم چه بودند؟ و حکمای جدید چه شدند؟) اولا این را بگویم که (حکیم) آیا بچه حکیم میشود اگر بگویم به (عقل) هر کس که يك كلاه دارد البته يك عقلی نیز در ان دارد، پس به احتساب هر کس باید حکیم گرفته شود. واقعا هر آدم ذی عقل حکیم گرفته میشود، ولی باید دانست که عقل حکیم و غیر حکیم به آثاری که بمیدان میآرد، و رأیها و فکرهائی که در ان آثار بیان کرده باشد ظاهر و عیان میشود. چنانچه حکیم شیراز میفرماید: زبان در دهان خرد مند چیست کلید در گنج صاحب هنر چو در بسته باشد چه داند کسی که جوهر فروشت یا پیله ور يك انسان اگر هر قدر جامع العلوم والفنون باشد، لكن اگر از حکمت و رأیها و فکرهای او دیده و خوانده نشود حکیم بودن، و نبودن او مجهول میماند، مثلا اگر ما اثرها و رأیها و محاکمه های عقلیه حکمای قدیم را نمیخواندیم و نمیشنیدیم چون بر حکیم بودن شان حکم میتوانستیم: تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد حالا درین بیندیشیم که آیا (حکیم رأی خود را بجهان میدهد، و اثر حکمتش وجه استناد یافته بمیدان میبراید؟) هیچ شبهه نیست که هر حکیم رأی و فکر خود را بدرجهٔ دانش و معلومات خود داده میتواند، و هر اثری که بمیدان میآرد ترجمان همان فکر و رأی او میباشد: فکر هر کس بقدر دانش اوست بلی ! این يك مسلم آنست که دانش خود بخود حاصل نمیشود بلکه بصورت دیدن و شنیدن حاصل میشود . طفل بدنیا که می