Page 275

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصه اخرى (٢٧٤) موافقت فقه حنفيه بانصوص شرعيه بعد از تکمیل عدت او ازان طلاق دادن خاتون خویش ندامت کشیده می خواست که مکرراً عقدش را باهمان زن خویش بربندد زن نیز بران مسئله راضی بود وقتیکه اطلاع این امر به معقل رسید گفت چون آن نکاح اولیه خودها را که من عقد کرده بودم فسخ نموده اید ازین جهت باز نخواهم گذاشت که عقد منا کحه شما بسته شود لہذا جہت ممانعت معقل ازین مسئله این آیه نازل شد * اگر این تاویل ومعنی را که امام شافعی درین آیه نمود ، خود ما در کتابش ملاحظه نمیکردیم ، ابداً برای قبولیت آن تصدیق نمیکردیم وباشکال تمام یقین کرده میتوانستیم که این قول امام شافعی است حال باید غور نمائیم این معنی را که امام شافعی ازین آیه گرفته است صحیح است یانی ؟ این امر بنزد عموم علما وائمه مسلم است که فاعل « طلقتم » ازواج است واین مخاطبه سوی شوهران میباشد حینکه این امر مسلم شد پس حتی در « تعضلوهن » نیز خطاب بسوی ازواج است ورنه طوریکه امام شافعی فاعل « تعضلوهن » اولیا را قرار داده است عبارت کاملاً بی ربط وبدمضمون میگردد زیرا که بران تقدیر ترجمۀ آن آیت چنین خواهد بود « ای شوهران وقتیکه شما طلاق دهید زنان را وآنها بعدت خود ها برسند پس ای اولیای نکاح شما آن زنان را از نکاح کردن شان ممانعت نکنید » درینصورت دربی ربطی معنی این آیه کیست که اشتباه ندارد چه درشرط بهمراه شوهران مخاطبه بعمل آمده است ودرجزا آنها را گذاشته با اولیای نکاح مخاطبه کرده شده است این کدام طریقه کلام است امام رازی با اینکه یکی از حامیان مذهب شافعی است تاهم در تفسیر کبیر خویش صراحةً می نویسد که :— واین معنی کاملاً غلط است وذات باصفات خالق البريات ابداً چنین اين يك كلام بی ربط نمیفرماید واگر این معنی را تسلیم هم نمائیم باز هم ازین آیت استدلال امام شافعی تمام نمی گرددزیرا که این امر ضروری نیست كه يك شخصی از چنان کاری ممنوع کرده که وی مستحق به تعمل آن نباشد * اکنون مانعی صحیح این آیه را بیان میکنم در زمان جاهلیت اکثریه چنین رواج بود که آنها زنان خویش را طلاق میدادند و از غیرت با اینکه عدت آنها هم مکمل می شد ، رواا دار نمی شدند که آن نسوان با دیگری هم بستر شوند لہذا آنها را ازنکاح