Page 269

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخرى (٢٦٨) موافقت فقه حنفیه در با نصوص شرعیه و خون و گوشت خنزیر را و آنچیز یرا که بران نام ما سوای الله گرفته شده باشد و اگر شخصی مجبور گردد بشرط اینکه از حد خداوندی نگذرد و نا فرمان نباشد پس بروی گناه نیست) ازین آیت مسائل بسیاری استنباط شده اند و در ان مجتهدین با هم مخالفت دارند در ضمن این تمام مسائل مختلف فیه امام ابو حنیفه هر مطلبی را که جهت آیه قرار داده همان صحیح است و درست . بحث نخستین این است که از مرده مقصود چیست ؟ امام صاحب همان معنی عمومی او را اختیار نموده که بمحاوره عمومی از اطلاق مرده آنرا اختیار می نمایند ! امام شافعی این معنی را باندازه وسعت داده است که موی و پوست و پر و استخوانهای حیوانات مرده را نیز مردار میداند و ازین رو از ان اشیاء تمتع و استفاده را جائز نمی انگارد و به همین واسطه استعمال پوستین و امثال آنرا نا روا می انگارد . امام مالك استعمال پوست و موی مرده را جائز قرار داده تنها منکر استعمال استخوان آن میباشد . معنی را که امام شافعی و امام مالك از مفهوم مرده اختیار نموده اند چون علانیه غلط بود ازین رو مقلدین آن بتاویلات آن پرداخته اند - امام رازی در تفسیر کبیر می نویسد که اطلاق مرده بر استخوان درست است زیرا که خداوند می فرماید ( من يحي العظام ) «استخوانهای مرده را کدام شخص زنده میکند » معلوم است که زنده همان چیز شده میتواند که او لاً مرده باشد و به همین لحاظ خداوند زمین را هم مرده گفته است . این تحویل امام رازی نهایت تعجب خیز است و امثال این اطلاقات را اطلاق مجازی میگویند که از ان احکام تفریع شده نمیتواند و الا امام رازی اطلاق مرده را بر زمین هم نموده و آنرا از قرآن مجید ثابت کرده پس باید که استعمال خاک و زمین نیز نا جائز قرار داده شود ؟! مسئله دیگر این است که از « غیر باغ ولا عاد » چه مقصود است - امام ابو حنیفه میگوید که در خوراک آن بغاوت وعدو ان نباشد . یعنی مردیکه بخوردن مرده و گوشت خنزیر و خون مجبور بشود و جان بلب باشد برای او خوردن آن جائز است لکن برین شرط که بیشتر از سد رمق نخورد . و از دیگر شخصی مضطر نیز آنرا بخود نکشد . امام شافعی معنی بغاوت و عدوان را چنین مینویسد که آن شخص از سلاطین بغاوت نموده باشد و گنهگار نباشد . نتیجه این اختلاف چنان بعیان میرسد که اگر يك