Page 385

صحیفه ۳۷۸ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد دوم گفت – واخ واخ ! بیگ افندی می بینم که بسیار سوزناك مقامات میرا نید ! مباداعشق پاك شما باز شورشها و طوفانها کرده باشد و دیشب را تا بصبح به ذکر و فکر صوفیانه آپارتمان مادام های آقتریس بسر آورده باشید؟ گفتم – اگر بگویم که ازین افکار سراسر فارغ بوده ام راست نگفته خواهم بود . اما از لذت و صفای آن نی بلکه از نفرت و کدورتی که ازان عالم حس کردم ! گفت – ما شاء الله بیگ افندی! به این معمای شما باز ندانستم که ریاضی او لئی شما چه بود و این عبارة نثر شما چیست ؟ گفتم – هر دو توأم همدیگر است ، وصال جانفزای آن دو مجسمه لطافت اگر چه یك دو ساعتی بود با ز هم چنان عمری نبود که بعمر جدائی آن برابر آید. ولی چون میسر و یا بودن دایرۀ بزم انس این گروه لطافت پژوه را می اندیشم ، و ناپیدا کنار بودن این گردابرا تصور میکنم لذت آن به نفرت مبدل میشود ، و چون درجه ترقیات صناعیه وفنیه عالم مدنیت را با این آزادی عالم سفاهت مفرطه آن مقایسه میکنم دلمرا یك کدورتی استیلا میکند که اینچه علو ، واینچه نزول ؟ گفت – افندتى من همین علو از همین نزول بوجود آمده ، آزادی حقوق شخصی ، وعدم تجاوز بر حقوق غیر سرور و صفا را که شما آنرا به سفاهت تهمت تعبیر میدهید نتیجه داده ؛ هوس وشوق عیش و عشرت احتیاج سعی وعمل را بوجود آورده، احتیاج سعی و عمل صنایع و فنون را توسیع داده . اندیشه های دور و در از را بخود راه مدهید . حیات ، خیلی محدود و بی ثبا تست پروانه آسا از هر گل و برگ گلزار حیات استفاده کردن لازم است . اما اینرا هم بگویمت که مانند عاشق کرم ، و مجنون ، و فرهاد ، و غیره عاشقهای احمق از بهريك معشوقه مطلق به آه و ناله و زاری بسر