Page 138

جلد دوم ۱۳۴ کتاب الشهادة عمل کرده میشود بمقتضای آن علامت چنانکه اگر ریش کشید یا وطی کرده میتوسنّت حکم بمردی او میشود و اگر حایضه شد یا حمل بر داشت حکم بزنی او میشود وشهادة العمال جائزة وللمراد عمال السلطان عند عامة المشایخ (هدایه) یعنی الذین کانوا اعوان السلطان فی ذلک العصر لان الصلاح کان غالبا علیهم (عینی) وهم الذین یعینون السلطان فی اخذ الحقوق الواجبة كالخراج وزکوة السوائم ونحوهما (کفایه) الا اذا کانوا اعوانا علی الظلم (هدایه) کما فی زماننا فالصحیح من الجواب انه لا تقبل شهادتهم لان الظلم غالب فیهم (عینی وعالمگیری) وگواهی عاملان رواست و مراد بایشان عاملان پادشاه است نز دعامة علما رحهمم تعالی یعنی آنکسانی که مددگار پادشاه آن زمانه بودند زیرا که صلاح ونیکو کاری غالب بود بر ایشان و این عاملان که گواهی ایشان قبول است کسانی اند که مددگار می کنند پادشاه را در گرفتن حقهای که واجب اند بر مردم مانند خراج وزکات چهار پایان چرنده و مانند آنها مگر قبول نمیشود گواهی عاملان پادشاه اگر مددگاران بظلم بستند چنانکه در عاملان زمانه ما پس صحیح از حکم آنست که گواهی ایشان قبول نمیشود زیرا که در ایشان ظلم غالب است وقيل اداد بالعمال الذين يعملون بايديهم ويواجرون انفسهم للعمل (بحر وکفایه) وينبغى ان لايكثر الكذب والخلف فی الوعد وكذا ينبغی ان تكون تلك الحرفة لا تقتر ببان تكون حرفة اباء واجداده والافلا مروة له اذا كانت حرفة دنية اى بان كان ابوه تاجرا واحترف هو الحياكة او الحلاقة او نحو ذلک فلاتق شهادة له (بحر و تکملیه رد المحتار) و بعض مشایخ رحمهم الله تعالی گفته اند که مراد، کرد دست مصنف فایده گواهی عاملان پادشاه قبول است اگر صاحب صلاح باشند و معاون بظلم نباشند و اگر معاون بظلم با قبول نیست فایده گواهی آنکسانیکه دست مزد میکیرند یا مزدوری میکنند دست بشر طیکه بخ در وعده نکنند و بسیار دروغ گوید وا كسب ابی او باشد بمردی او میشود