Page 368

(٢٦١) (جلد دوم) (ذكر شتر وشور ایام فتور افغانستان) (سراج التواريخ) کوه پر بر فیکه هر که از سمر قند ره نورد شود ازین جبل میباید عبور کند عزم قطع مسافت کرد و باوجودیکه آن جبل از بسیاری برف وسختی سرمای دیماه چون سد مجین بودروی بسوی بدخشان نهاده چون بدامن آن کوه گذاشت تکیه بر تأیید پادشاه بی انباز کرده شروع بفراز شدن نمود ونزديك قله کوه رسیده از وزیدن باد سردی هوا رخ بشدت نهاد واز کثرت برف که اسپ تا زانو فرو میرفت فرود گشته با همراهانش اسپا نرا پیش انداخته و هر يك از دم اسپ خویش گرفته وبقدر فرسخی برف را بریده از وحشت الزامیۀ حال همراهانش ظاهر گشت واو همه را دلداری کرده راه میسپرد تا که چند تن ضایع گردیده مؤذن رکاب خویش را امر آذان دادن کرد واو هفت نوبت کلمات اذانرا تکرار کرده از لطف لطیف چنانکه باد از وزیدن بایستاد واز جمله همراهانش که صد تن بودند ده تن از دم اسپ گرفته با خودش که نیز دم اسپ بدست داشت بقله کوه بر شده نود تن دیگر در میان برف بازماند وسردار شجاعت دثار پنج تن از جمله بر شدگانرا پیشتر امر فرود گشتن از کوه کرده خودش که از حرکت طبیعی بپا عاجز گردیده بود باپنج تن دیگر بروی برف نشسته از قفای آنان خزیده خزیده از کوه فرود گشت واين وقت مردم متوطن دامن کوه که از ورود پیشینگان بحال سردار عبدالرحمن خان علم حاصل کرده بودند سه صدتن با هیزم رسیده ایستاده بودند که او فرود گشته و آتش برافروخته چون بحال آمد چند تن او و همراهانش را برداشته رو بمنزل نهادند و دیگران راه فراز کوه بر گرفتند که باز ماندگان را معاونت نموده بمنزل رسانند و سردار والا تبار وقت طلوع آفتاب وارد منزل شده در خانه که مردم ده گرم کرده وبستر خواب کسترده بودند فرود گشته تا هنگام غروب بخوابید و بازماندگانش نیز وارد گردیده چون او از خواب بیدار شده تمام اعضای خودرا خسته ودردناک یافته و همراهانش را سالم دید هر یکی از مردم قلعه را يك طلا و بزركان ایشان را پنج پنج طلا داده همه را خرسند ساخت و ده روز در انجا درنك كرده بعد از رفع خستگی چون در راه حصار که عزم ورود انجارا در دل داشت چهار کوه بزرك ديگر واقع بودند ترك آنجار ا كرده از طرف سمرقند که غیر از جبل تاسکار دگر کوهی در میان نیست رهسپار شد و درین راه نیز چند جای سخت و دشوار گذر چون قنوار ( ١ ) و ( ٢ ) پل خشت ( ٣ ) وازری منار ( ٤ ) والمق ( ٥ ) و پيخنده ( ٦ ) و دومن ( ٧ ) و بهت وغیره بودند و با آنکه این جهت چون پل صراط خوفناک است و فرق و شدیتش با دوزخ بغیر اینکه در آنجا آتش عدل و در این جا یخ منجمد ظلم دیگر چیزی نیست خلاصه بیاری حضرت باری از همه جا سالم در گذشته دو شب بدیهات علاقه پنج کند بسر برده بعد وارد قره داش و مغیان گشته دو روز درنك فرمود وير فقرا که از مزار خواجه احرار برداشته از پیش با خود داشت و آنرا بسبب خوابیکه دیده و در عالم رؤیا از چند سال شنیده بود که بدو گفته بود که ای فرزند عزیز بیرق بزرگ مرا بردار و در وقت مراجعت جانب افغانستان با خود ببر که فتح یاب خواهی شد گرامی میداشت بنابران درین منزل دوراس گوسپند برسم خيرات ذبح کرده و پرچم آن عز محترم را گشوده راه شهر سبز بر گرفت ووارد قلعه جوز شده حاکم آنجا پذیره اش نکرد زیرا که پادشاه بخارا قبل از ورود سردار والا تبار در آنجا بذريعه فرمان او را اعلام فرموده بود که کسی را نگذارد که علوفه بسردار فرخنده اطوار بدهند و چون این امر از پیام دادن حاکم معلوم و مفهومش گشت پاسخ داد که خدایار وساز کار من است اندیشه از من نداشته باشید چنانچه او را احدی از مردم آنجا راه نداده در مسجدی فرودشد و همراهانش را امر کرد که در کنار رودخانه جای گزینند و خودش برف را رفته اسپانش را بربسته فراز بام مسجد شد وبانك زد که ای مردم اگر علوفه ام داده بها بستانید منت پذیر خواهم شد والا بقهر و عنف آذوقه خواهم گرفت واکر آهنگ جنك كشيد درنك وصرفه نخواهم کرد چنانچه قلعه گیان از دادن علوفه سرباز زده سردار شجاعت دثار خدامش را امر کرد که بقلعه ریخته مجبور و دست انداز تحصیل علوفه نمایند و ایشان دست بغارت در از کرده قلعه گیان از خوف و هراس قرآن مجید را شفیع ساخته و از در ضراعت (۱) بیرون شده (۱) شفاعت استدعا کردند که دست از تاراج باز دارند تا علوفه حاضر آورده بفروشند و اگر حاکم بزجر ما اقدام زاری کردن نماید بهانه خوبی داریم که بگوئیم که بقهرو ا کراه علوفه از ما گرفتند این را گفته علوفه حاضر آورده اختیار کردند