Page 228

( ۲۲۱ ) ( جلد دوم ) ( ذکر وقائع عهد امارت اعلیحضرت امیر کبیر ) ( سراج التواریخ ) از خواهش حقوق بمشخص کردن تنخواه بربست و همچنان اگر فرقه فرقه کارش نظام گیرد و حکومتش در قندهار استحکام پذیرد از تنخواه نیز ما را محروم خواهد ساخت چنانچه روزی سردار رحمدل خان بطریق گله و گستاخانه بعرض اعلیحضرت امیر کبیر رسانید که کلابچیکه بر سر داشتیم بپازیچه طفلانه از سر ما برزمین افتاده بشما عرض و التماس کردیم که از کابل تشریف آورده باز بر سرما گذارید و حال بخلاف خیالیکه داشتیم آن کلاه پاره پاره گشته همپاره ازان بهره دیگری شده علاوه بران باعث اقامهٔ شما در قندهار نیز گردید و امیر کبیر بتبسم فرمود که کلاه شما ببازی طفلان خود شما پاره پاره شده اگر من در قندهار درنگ نکرده آهنگ مراجعت کابل کنم البته شما را نیز برادر زادگان چنانچه بود اطاعت نکرده باز بدو حصه باز خواهد گشت و ازین فرمایش امیر کبیر سرداران قندهار زیاده تر خوفناک و دلگیر شده سردار رحمدل خان و سردار میر افضل خان و سردار غلام محی الدینخان باضامن اصطیار بحیده دیگران از راه خوف جانب شورا بک گریختند و در انجا مقام کرده تیغ خلاف از نیام بر کشیده دست غارت بمال مردم کشودند و سردار غلام حیدرخان ولیعهد بامر اعلیحضرت امیر کبیر سردار محمد اعظم خان برادر خود را با سردار سلطان احمد خان بن سردار محمد عظم خان مرحوم ولشکر رکابی خویش و سوارهٔ خود ایشان بتعاقب فراریان بگماشت و چون هردو تن سردار نامدار بحدود شور آبک رسیدند فراریان تاب مقاومت و توان مقاتلت را در خودها ندیده از انجا راه کریز جانب ملخان واقع کرمسیر برگرفتند و در انجا درنگ کرده مصمم آهنگ خویش شدند و سردار محمد اعظم خان با سردار سلطان احمد خان علاقه شور آبک را از وجود فراریان تهی یافته از راه مراجعت جانب قندهار شتافتند و قبل از وصول ایشان در قندهار امیر کبیر از مقام گزیدن سرداران فرار شده در موضع ملخان آگاه گشته فوراً سردار محمد شریف خان پسر خویش را با سردار جلال الدینخان بن وزیر محمد اکبر خان مرحوم ولشکریانی از راه پشت رود و کنار رود هیرمند جانب ملخان کسیل فرمود که آنان را امهال نموده از راه بطالت جانب شاه راه هدایت دلالت کنند و انگاه که مأمورین امیر کبیر نزدیک ملخان شدند فراریان دروازه قلعه را که دران جای داشتند بربسته محصور گشتند و سردار محمد شریف خان با سردار جلال الدینخان بمحاصره پرداخته کار را بر قلعه گیان دشوار ساختند چنانچه از غایت وسختی امان خواسته سردار محمد شریف امان داده خاطر ایشان را بسوگند نیز مطمئن ساخت که از قلعه بیرون شده در هر یک از آمدن قندهار و دیگر دیار مختار باشند و اگر رهسپار قندهار شوند همان تنخواه را که امیر کبیر مقرر فرموده اند بر قرار داند وایشان بسوگند اعتماد کرده قلعه را فرو گذاشتند و از جمله سردار شیر علیخان و سردار سلطان علیخان و سردار محمد علی خان هریسه تن رو بدولت ایران نهاده دیگران با سردار محمد شریف خان در قندهار آمده شرف باریابته بشفاعت او معفو شدند و به تنخواهیکه برایشان مقرر و مشخص گردیده بود سرافراز گشتند ذکر عریضه فرستادن سردار سلطان احمد خان و سردار سلطان محمد خان ( بشاه ایران و اخراج شدن سردار سلطان احمد خان ) پس از مراجعت سردار انیکه رو از دولت برتافته بودند چون سردار سلطان احمد خان دامن ضمیر از آلایش کینه و عناد پاک نبوده با در سلطان محمد خان را با خود متفق ساخته هر دو تن با هم عرض پرداز حضور اعلیحضرت ناصر الدین شاه قاجار شدند که اگر از دولت ایران نصرت و یاری بدیشان داده شود هم آئینه مملکت افغان را با فغندگاری لشکر ایران که برسد از وجود امیر کبیر خال نموده ضمیمه مملکت ایران کرده بمد راه خدمت پیش خواهیم گرفت و این عریضهٔ ایشان از عرض راه بدست یکی از هواخواهان و خدمتکاران امیر کبیر افتاده بکار کنان حضور رسیده اعلیحضرت امیر کبیر از کید ایشان آگاه گشته فوراً سردار سلطان احمد خانرا جانب ایران اخراج فرمود و سردار سلطان محمد خان را معاتب ساخته گفت که صدق در شاه دره لاهور نيك خواه سگهان که برادر بزرگ را کشته پشاور و دیرجاترا از تصرف شما کشیدند بودی و به شیر لیکه با بیت مقرر داشتند قناعت نموده طریق خیر خواهی ایشان را می پیمودی و اکنون با انکه با من برادری و از مملکتیکه خداوند بمانند بمن تفویض فرموده حصه نجا بگیری ذکر عریضه فرستادن سردار سلطان محمد خان و سردار سلطان احمد خان بشاه ایران