Page 227

( ۲۲۰ ) ( جلد دوم ) ( ذکر وقایع عهد امارت اعلیحضرت امیر کبیر ) ( سراج التواریخ ) نظامی در شهر گردش میکردند طلبداشته بقانون رسمی نظام صف اراسته امر پیمایش دادن کرد و امیر کبیر همۀ شهزادگان و برادر زاده و نوزادگانی را که در اردو حاضر بودند چون سردار غلام حیدر خان و سردار محمد شریف خان وسردار محمد اعظم خان و سردار احمد خان و سردار محمد اسلم خان و سردار محمد حسن خان و سردار محمدحسین خان و سردار فیض محمد خان سالار توپخانه و سردار محمد کریم خان و سردار محمد عمر خان و سردار محمد یوسف خان و سردار سیف الله خان وکیل پسران شهرنازی و سردار سلطان محمد خان و سردار سلطان احمد خان که پیش از آزرده شدن و رفتنش بقندهار فاتحه وزیر محمد اکبر خان را بهانه ساخته رو بدرگاه عالم پناه نهاده معفو شده و همرکاب امیر کبیر در قندهار رفته بود و سردار فتح محمد خان و سردار جلال الدینخان پسران وزیر محمد اکبر خان مرحوم و سردار شهسوار خان بن سردار محمد اکرم خان مبرور و سردار شاه دوله خان که همه از کابل همرکاب رفته شرف حضور داشتند در اردو گذاشته از جمله سردار محمد یوسف خانرا خود همراه گرفته داخل شهر شده و در اندرون شهر سردار شیر علیخان نیز شرف اندوز رکاب بدستبوده سر کشته بعد امیر کبیر با هر دو پسر و ارده نزل سردار رحم دل خان شد و پس از ادای دعای مغفرت هنگام عصر سردار شیر علیخان را همچنان در شهر گذاشته با سردار محمد یوسف خان باردو مراجعت فرمود و روز دیگر سرداران قندهار همه کلیدهای ابواب شهر را سپردکار کنان امیر کبیر نموده بر طبق خواهش اعلیحضر تش محافظ دروازهای شهر همه از احاد و امداد سپاه کابل مقرر گشت نادست تعدی سپاهیانرا از تاراج و اذیت شهریان و غیره باز دارند پس از ان جانبین شرفیاب محفل حضور امیر کبیر شده هر کدام بر وفق مرام خویش کلامی گفته چون هيچيك از مدعاییکه در دل داشت نگذشت مشاجره بطول انجامیده خاطر امیر کبیر ملول گشت و علاوه بران ایام زمستان نزديك شده امیر کبیر سرداران قندهار را مخاطب ساخته فرمود از عرض والتماس شما برای قطع منازعه درینجا آمده باششدو مدت که گذشت رو بقبول و عقد صلح جانبین معلوم و مفهوم نگشت و طرفین و تنازع از شدت سرما مسدود گردید که در هيچيك از هر دو صورت راه مراجعت بجانب کابل پیمودن در حوصله عقل نگنجید لهذا ازك را بیاید جهت نشیمنم از همه چیز تهی نموده بپردازید تا که دفع مناقشه شده کار مصالحه در میان آید در ارك جای گزینم و جانب باداش کار و صلاح روزگار شما بچشم خیر خواهی به بینم و ایشان امر امیر کبیر را پذیرفته در ارگش جای دادند و آخر الامر که رشته وفاق منعقد نشده جراحت نفاق بمرامم تدبیر امیر کبیر التيام پذیر نگشت لاجرم امیر کبیر باه سخن را چنان نهاده قرار داد که زمام مهام نظم و نسق مملکت در قبضه تصرف سلطنت بوده جهت حفاظت شهر وولايت هر قدر لشکر که ضرور وبکار باشد از سپاه کابل که حاضر رکابست در قندهار جای اقامت برایش معین شده مواجبش از مالیات محالات قندهار داده شود و همیچه از تنخواه سپاه افزون آید باندازه مرتبه هريك از سرداران قندهار تنخواه برایش معین و مشخص کرده و سرداران قندهار که بجز پذیرفتن دیگر زبان گفتن از سبب نفاق خودنداشتند ناچار بامر اعلیحضرت امیر کبیر گردن نهاده پذیرای کفتارش شدند بعد امیر کبیر از دفتر مالیات محالات قندهار را معاینه و با تنخواه سپاهیکه در انجا اقامت داده میشدمعاد له فرموده شانزده لك روپیه افزون گشت و از انجمله پنج لك را بسردار رحمدل خان مرحمت کرده دولك برای سردار مهر افضل خان و يکلك و هفتاد هزار جهت سردار خوشدل خان ويك لك و دوازده هزار بنام سردار غلام محی الدین خان ويك لك و دوازده هزار باسم سردار شیر علی خان ويك لك حصۀ سردار سلطان علی خان و هفتاد هزار بهره حاجی منور دل خان ثبت دیوان و تنخواه سالیانه هر يك مشخص نموده دو لك وسي وشش هزار روپیه دیگر را بسایر سرداران علی قدر مراتبهم مقرر داشت و پس از ان سردار محمدصدیق خان و سردار محمد عمر خان و سردار محمد عثمان خانرا که در پشت رود چنانچه از پیش رقم تشته رفته و بقرار عزيمتیکه داشتند شرفیاب حضور امیر کبیر نشده بودند بذریعه فرمان طلب حضور شدند تا از جایگیر ایشان نیز اکرامیافته از کفایت مؤنت شان باشد کاسه و از قضایه آن در پشت رودنوکر گرفته گذاشته شود و ایشان از سعادت یافتن بام هر باز زده بکاست جایگیر خویش رضا نداده حاضر حضور نشدند و امیر کبیر از نیامدن آنها هیچ در ضمیر نیاورده بهمان نظم و نسق مملکت که پیشنهاد خاطرش بود زیاده تر پرداخت و بعضی از سرداران قندهار را رشك و حسد دامن گیر گشته باهم گفتند که امیر کبیر بحیله مملکت متصرفه مارا بضبط خویش در آورده زبان ماورا