Page image — the source of record
Machine transcription
-169-
او از طرف حکومت برطانیه تصدیق و تقدیر شده اشتباهات لارد آکلیند و مکناتن را قرار ذیل خلاصه میکند:
۱- مخالفت باسران ملی و عدم احترام آنها.
۲- بی بازخواستی آمرین و تجاوزات مامورین.
۳- تحمیل مصارف یک اردوی بزرگ برعایدات قلیل مملکت.
۴- جادادن سران بارکزائی درملک و عدم احترام و دلجوئی از ایشان.
۵- تصادم باروحیات ملت و بی پروائی درمقابل آن.
۶- عدم مطالبه امداد فوری از هند در موقع شورش.
و امثال آن از قبیل مقرر کردن الفنستن جنرال بی کفایت و مریض بعوض لاردکین و غیره و غیره... اما سرهنری دیورند که از صاحب منصبان بزرگ انگلیس و درعملیات افغانستان شرکت داشت، در اخیر کتاب خود موسوم به علل (جنگ اول افغان) نسبت به این لشکر کشی چنین قضاوت میکند:
«در تاریخ هند هیچیک ضربت آنقدر تحقیر آمیز برای قدرت انگلستان و آنقدر پر از بی آبی برای اسلحه ما قید نشده مثل آن ضربتی که محمد اکبر خان را بتاج بخشی مشهو ر ساخت و امید همه مخالفین سیادت و اولیت برطانیه را در شرق تقویه کرد.»
از همه گذشته خود لارد آکلیند بتاریخ ۱۵ مارچ ۱۸۴۲ع (۱۲۵۸هـ ق) در مکتوب خود به نام قوماندان عمومی هند چنین می نگارد.
«از اول اشغال کابل بدامنی موجود بود و در تابستان ۱۸۴۱ع (۱۲۵۷هـ ق) بدامنی در قندهار شدت اختیار کرد و در نوامبر دامنه آن به کابل سرایت نمود. این انقلاب (زیرا بهتر است بجای بغاوت انقلاب گفته شود) که سبب بربادی و تباهی و واقعات تاسف انگیز و بالاخره قتل تعداد زیاد دسته های برطانوی گردید، یک ملامتی بشمار میرود که در تاریخ هند نظیر ندارد. همه این رویدادها از سبب مخالفت عمومی ملت افغانستان بمیان آمد و منجر به اتحاد تمام ملت مزبور بمقابل ما و مبدل به جنگی گردید که یک جنگ مذهبی وهم یک جنگ ملی بشمار میرفت، این واقعه باید ما را باین نتیجه برساند که اشغال افغانستان (اگر باز هم اشغال شود) بجای آنکه بمقابل یک متجاوز غربی برای ما یک منبع قوت شود منبع ضعف خواهد شد. بنابراین باید سیاستی که باثر آن پیشرفت عساکر ما درین مملکت اجراء شود ـ بکلی طرف توجه قرار نگیرد و معدوم تصور شود.
اینست قضاوت خود انگلیس ها درباره سیاست تجاوزی اشغال افغانستان در جنگ اول! افسوس که اخلافشان باز هم ازین تجارب و قضاوت های حقه عبرت نگرفته تجربه خود را تکرار کردند ولی بار دیگر بهمین نتیجه و قناعت واصل شدند...
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.