Page 48

گاهی جز کمی کبیرانه می بینیم ولی چنان است که هیچ چیز از دیدۀ ما پوشیده نیست. حس میکنیم در جستجوی چیزی هستیم. میدانیم چیست و کجاست. میدانیم میتوانیم آن را دریابیم ولی باز هم مانند مسحوری که منتظر مشیت ساحر است ساکت می مانیم تا صحبت خود آغاز میشود. دیدن و شنیدن با او آنچه را با خود و دیگران ندیده و نشنیده بودم بمن باز مینمود و بمن باز میگفت. هرگز نمیتوان همه چیز را با خود دید. اگر دو نگاه بهم نیامیزند رنگ های هستی از هم جدا میمانند، آنچه از این نقش دیده نمیشود نمیتوان آنرا تنها با چشم خود خواند. زندگی عظیم ترین و مرموز ترین نقش ها و دقیق ترین صور است. مرد تنها چون کور است وزن تنها چون چشمیست که آنرا از سربیند. دور افگنده باشند. انسان همه جا انسانست. زنان و مردان نيز يك اند. اما اندیشه و پندار آنها و آنچه مظاهر هستی و حیات از آن رنگ میگیرد، چنان تفاوت دارد که هرگز نتوان دو چیز یا دو کس را یکسان دید. سادگیهایی را که نگاه من نیافته بود، از چشم او میخواندم. میدیدم آنرا در ورای آنچه پیچیده و عمیق تصور میکردم گذاشته اند. ژرف ها و پیچ هائی را که در چشم من میخواند در ورای آن سادگیها، که لطافت و زیبائی زندگی بی آن معدوم است، جستجو میکرد. من در خاور زاده و به باختر شده ام. او در باختر زاده و در باختر مانده بود. درست نیست که شرق چون عمق و غرب چون روی دریای هستی است. حیات در نزد ما معماست زیرا هنوز آن را حل نکرده ایم. غربی آن را بهمان اندازه ساده می بیند که بحل آن موفق شده است. سادگیها و معماهای خام و پخته خاور و باختر منتظر نگاه آینده است. شرق و غرب هردو در موقف نیازمندیهای مشترك روحی ایستاده (۳۷)