Page 647

(٦٠٦) ایاز ایماق از مشاهیر دربار سلطان محمود و مسعود و مودود یکی هم ابوالنجم ایاز اویماق است ایاز را در حضرت سلطان مقام و محبوبیت عظیم بود و سلطان چندان بمرحمت باوی پیش می آمد که چندی بعد موضوع افسانه شعرا و گویندگان واقع گردید و چنان که شعرا بدیگر داستان های عشقی تلمیح میکردند نام ایاز را در بیشتر از تلمیحات خویش بکار بردند انیسی شاملو و زلالی درین باره کتابی نوشت میگویند سخت نیکو صورت نبود لیکن سبز چهرۀ ملیح بوده است متناسب اعضاء و خوش حرکات و خردمند و آهسته و آداب مخلوق پرستی او را عظیم دست داده بود (۱) ایاز رئیس غلامان سرای و طرف اعتماد سلطان و مورد احترام سران و سپاهیان بود و چون سلطان مردی صاحب دل و با ذوق بود جمال و کمال ایاز دروی تاثیر داشت و تنها نفوذ نگاه وی بر سلطان چیره نشده بود بلکه نفوذ اخلاق و ذکاء و موقع شناسی او بیشتر سلطان را تحت تاثیر قرار داده بود عوفی در جوامع الحکایات ولوامع الروایات گوید باعثی که سلطان را به محبت ایاز برانگیخت این بود که روزی در شکار گاهی همائی برخاست همه تاختند که زیر سایۀ همای بایستند ایاز جست زد و رکاب سلطان بگرفت سلطان گفت چه می کشی گفت همه سایۀ همای طلبند و من سایۀ خدای (۲) از گفته های بیهقی برمی آید که ایاز در عهد محمود هیچ گاه از موکب (۱) چهار مقاله عروضی . (۲) جوامع الحکایات خطی مربوط به موزه کابل ورق ۱۰۸ .