Page 480

(٤٣٥) در این مورد دارد و يك منظومه نيز بنام محمودنامه میباشد که شاعری بر خود الزم نموده به تعداد حروف تهجی غزل بسازد و در هر بیت حرف اول را با حرف آخر از يك نوع بیاورد و این مجموعه را به عنصری نسبت میدهند در حالی که سبك و و هن قسمتی از مضامین آن از سخن سرای داستانی و بزرگی مانند عنصری دور میباشد . در مناسبت محمود با ایاز مؤرخان نیز داستانهای شگرف داردند عروضی سمرقندی در چهار مقاله این داستان را چنین می انگارد . «عشقی که سلطان یمین الدوله محمود را برایاز ترك بوده است معروف است و مشهور آورده اند که سخت نیکو صورت نبود لیکن سبز چهره شیرین بوده است متناسب اعضاء و خوش حرکات و خردمند و آهسته و آداب مخلوق پرستی او را عظیم دست داده بوده است و در آن باره از نادرات زمانه خویش بوده است . و این همه اوصاف آنست که عشق را بحث کند و دوستی را بر قرار دارد وسلطان يمين الدوله محمود مردی دین دار و متقی بود و با عشق ایاز بسیار کشتی گرفتی تا از شارع شرع و منهاج حریت قدمی عدول نکرد و شبی در مجلس عشرت بعد از آنکه شراب در او اثر کرده بود و عشق در او عمل نموده بزلف ایاز نگریست عشری دید بر روی ماه غلطان، سنبلی دید بر چهره آفتاب پیچان حلقه حلقه چون زره، بند بند چون زنجیر در هر حلقه هزار دل در هر بندی صد هزار جان عشق عنان خویشتن داری از دست صبر او بر بود و عاشق وار در خود کشید محتسب آ عنا و صد قناس از گریبان شرع بر آورد و در بر ابر سلطان يمين الدوله به ایستاد و گفت هان محمود عشق را با فسق میامیز و حق را با باطل ممزوج مکن که بدین ذلت ولایت عشق بر تو بشورد و چون بدر خویش از بهشت عشق بیوفتی و به غناء دنیای فسق در مانی سمع اقبالش