Page 57

ای شیوۀ کفر و دین بهم ساخته آثار بزرگی زجبینت پیداست بزرگی بجواب آنها این شعر را فرستاد : روزیکه نهادیم درین دیر قدم را این فرد نیز ازبزرگی میباشد : مویمو درناله ام گوئی که استاد ازل غم را بوجود خود عدم ساخته که یا عرب و که به عجم ساخته گرفتیم صلاح است عرب را و عجم را رشتۀ جانم بجای تار در طنبوربست جانان بیگم پدر وی عبدالرحیم خان خانان پسر بیرم خان وچندی سمت حکومت قندهار را داشت جانان بیگم ازجمله زنان فاضل و دانشمند عصر خود بشمار میرفت وصورت بسیار زیبا داشت . جهانگیر شهرت جمال صوری ومعنوی او را شنیده خواست با او ازدواج نماید، ولی چون جانان بیگم دشمن سلسلۀ مغول بوده در خواست او را رد نموده ودندا نهای خود را کشیده وزلف خودرا بریده باجمله ذیل بجهانگیر فرستاد: «چیز های که جهان پناه دوست دارد» بحضور تقدیم است . (۱) جانان بیگم علاوه برتفصیلی که برقرآن شریف نوشته شعر هم میسر وده واین فرد از اوست . عاشق ز خلق عشق تو پنهان چسان کند وفات جانان بیگم درسنه ۱۰۷۰ ه است . پیداست ازدوچشم ترش خون گریستن گلشن این شاعر درقرن ۱۱ درعهد شاه جهان در دهلی میزیسته،نام ودودمان او معلوم نیست گویند دیوانی که بدست خودش تحریر یافته بوده نزد غلام مصطفی الله آبادی بود ، امـــا در شورش سنه ۱۸۵۷ ضایع شد (۲) اشعار ذیل را باو نسبت میدهند : پیرخت خار نماید بچمن گل مارا درجهان همچو چناریم که بادست تهی در شود قطره چو افتاد ز ابر نیسان گلشن زجلوۀ تو پریخانه گشته است ناله زاغ بود نغمه بلبل ما را هرگز ازجانرود پای توکل مارا رهنما سوی تر قیست تنزل ما را بوی گل از هوای تو دیوانه گشته است جهان آرا بیگم جهان آرا بیگم دختر شاه جهان است ، مادر او ارجمند بانو بیگم ملقب به ممتاز محل بود : جهان آرا بیگم قریحۀ شعری داشت واین بیتیکه برلوح مزاروی نوشته شده از آثار خود او میدانند : (۱) مشاهیر نسوان . (۲) مشاهیر نسوان .