Page 54

۳۳ خود چیده و در این تحصیل قدر بجا ترقی نموده گاهی به مقصد اصابت نموده و گاهی خطاء کرده گاهی حق به او کشف گردیده و گاهی پوشیده گشته و عوائق قدری و ارادیه مانع آمده از درك حقائق اورا گاه گاه باز داشته است. و احیاناً جاذبه ها او را به اطلاع مصالح حیاتش جذب نموده به آثار عجیبه و احوال غریبه آن برخورده است و انسان کوتلهاي سفر تفکر خود را پیموده و پرده های جهالت را از روی تحقیقات خود برداشته و در تمام این امور از ضرورت و حاجت اطاعت نموده است اجزاء كائنات استفاده نموده تفنن در فنون و اختراع صنائع را نتیجه از این مطالعات است و وقتی او را در چاه اوهام انداخته و دستهای او را به زنجیرها، عادات ناقصه و افکار ردیه بسته زولانهای اعتقادات سخیفه را به پای او در آورده است لیکن در تمام این نشیب و فراز افکار صنائع کمر او را بسته کردماست زیرا او راثر صانع آنچه به حیوانات و نباتات از موهوبات الهی مرحمت گردیده انسان بواسطه قوهٔ عاقله بدل آنرا از خارج بدن تهیه می نماید و از هیچ صاحب شعور پوشیده نیست که صنعت بافندگی قائم مقام قوۀ مدافعه پوست حیوانات است که انسان به قوۀ این صنعت از پوستهای درشت و موها و پشم ها سردی و گرمی را دفع می نماید و همچنان آهنگری صنعتی است که کارنول های طیور و پنجه ها و دندانهای درندهارا می نماید که انسان را از دشمنان خویش به قوهٔ آن مدافعه بعمل می آید. وقتیکه طبیعی بودن هم چه کمالات در وجود نبات و حیوان روشن شده و در وجود انسان از روی احتیاجات کسبی هم لازم میشود. پس باساس تقسیم حکماء اهمیت صنائع را بیان می نمایم. صنعت در موضوع خوديك قوهٔ راسخه فاعلی يا يك فكر صحيح مثل غرض محدود بالذات است