Page 887

فتوحات اسلامی جلد ثانی (۲۹۴) ذکر سلطان میباشد زیرا که مطابق النّاس علی دین ملوکهم مردمان بر دین مقتدایان خود میباشند هرگاه خلیفه المسلمین بر شریعت استقامت نماید و مانند خلفاء راشدین بگردد تا بمان نشان نیز مستقیم میشوند و اگر در ینجا زهد نماید همه زاهد میگردند بلک امر د کار عمده زهد در دنیا و عدم انبساط است در وی از مثل های قدیمه است که النّاس على دين مُلُوكِهِم سبب این مثل را چنین ذکر نموده اند که ولید بن عبدالملک بن مروان به بنای عمارت با خیلی مشعوف بود مردمان در زمان او پوشیدنها بهمت میگماشتند و بتعمیر قصر با متوجه بودند در ان خصلت طول امل و غرور بود بعد از ان برادر او سلیمان بن عبد الملک بن مروان ولایت یافت وی به بسیار بخوردن و انواع و الوان اطعمه حاضر نمودن مشغول بود مردمان هم در زمان او بتوسطه انواع ماءکولات بر یکدیگر فخر نموده در لذت شهوات فرو رفته بودند درین خصلت اعظم بلیات است بعد از سلیمان پسر عم وی عمر بن عبد العزیز بن مروان والی گردیده محق به خلفاء راشدین شد همت او در اشتغال بطاعت و عدل و اقامت دین مصروف بود مردمان نیز در زمانه او بکثرت طاعات و فعل خیرات - مشغول بودند بعد ازان فرمودند که النّاسُ عَلى دِينِ مُلوكِهِمْ پس خلیفه اعظم قدوه برا جمیع مسلمانها است که بفعل و اقتدار مینمایند که بان صلاح ایشان است و انتظام امور و اتفاق ایشان است زهد و بی رغبتی در دنیا و گرفتن از دنیا بقدر ضرورت و حاجت و زیادتی که بدون رنج و مشقت حاصل می شود ترک کردن زیرا که دوستی دنیا سرجمله گناهان و بلیه و زهد در دنیا بیج پر خصلت سنیه است زهد عامه ممکن نیست مگر بعد از زهد خاصه زیرا که عمده و مقتدایه خاصه میباشند مراد به خاصه ملوک وسلاطین و امراء و قاضی ها و علماء میباشند اولی تر میکه زهد را طلب نماید خلیفه کلان است که حق تعالی ویرا برای اصلاح دنیا و دین و احیاء شریعت و قتال کفار و دفع مفسدین مقرر نموده امام طرطوشی در کتاب خود مشمی به سراج الملوک فرمود که خلیفه هرگاه در بیت المال عدل نماید خود را با مسلمین در گرفتن از بیت المال بقدر حاجت کلا سازد مسلمانان تمامی شکر اسلام میگردند انتهى كلامه. حاصل