Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ٢٦ )
کابل
( شماره چهارم پنجم )
تمایلات و مهارت های حرکاتی و فعلی مانند شدت و توالی و چالاکی در عمل و کار یعنی طبیعت
انسان چهار نوع تظاهر دارد از قبیل : عمومی ، ذهنی ، تأثیری ، فعلی یا عملی .
در اینکه آیا علت چیست که توأمان گان توأم با این قدر اختلافات بدنیا میآیند ؟ جواب
این سوال را هم قوییه بما میگوید : خوی ما از طبقات متوالی حادث میشود مثلاً طفلیکه تازه
بدنیا میآید در تحت تأثیر چندین عوامل واقع میباشد از قبیل وراثت و تاثیرات نژادی ،
وراثت ابوین ، تشکل فردی خود همان طفل . (١)
این است خوی ولی آیا میتوانید فرق بین خوی و سجیه به بینید بلی خوی تنها استعدادات
معنوی را در بر گرفته بحدود استعداد های عضوی تجاوز نمیکند زیرا استعداد های عضوی و جسمی
را از موضوع مزاج میدانند اما سجیه معجونی است مختلط از هر دو و همین است که درینجا میتوانیم
بدون شبه و تردد بگوئیم : مزاج دارای موضوع مادی ( عضوی ) و خوی محتوی عوامل معنوی
( روحی ) و سجیه در بر گیرندۀ هر دو موضوع متذکره میباشد .
عادت . اگر انسان زیاده تر در اعماق نفوس انسان ها فرو میشود میبیند که در نفس های
ایشان غیر از خوی ، مزاج عامل دیگری هم وجود دارد که انسان را وادار به عمل میکند و
عمل آن یا بحال جامعه مفید بوده صفت مک مذکوز را دارای سجیه پسندیده معرفی مینماید
و یا مضر تلقی شده عامل موصوف را صاحب سجیۀ سخیف نشان میدهد : این عامل
ثالث همانا عکس العمل هائی است که فاعل آن در نتیجه اعتیادات
از خود بروز میدهد : بدون شبه اعتیادات بزرگترین عنصر مکتسبۀ سجیه است زیرا انسان طبعاً
مقلد است و همیشه اوضاع واطوار محیط خود را تقلید کرده ملکۀ برای همان عمل مقلده در دماغ خود
حاصل میکند مثلاً اگر محیط يك انسان ( میگویم محیط مدعایم از محیط مجموع هم نشینان و هم مجلسان
و اشخاصی است که انسان با آنها ـ همیشه طرف معامله میباشد ) عبارت از محیط علمی بوده دائماً
مذاکرات علمی جریان کند شخص مستمع ذوقی از تتبع علمی در خود احساس کرده اوضاع هم نشینان
خود را تقلید و رفته رفته بآن عمل اعتیاد مینماید و اگر بالعکس محیط ( عياذاً بالله ) فاسد بود و انسان
دران محیط جز صحبت قبیح و اعمال خلاف ادب و انسانیت نمی دید طبعاً آن شخص هم هم رنگ
جماعت خود میشود در همین جاست که ضرب المثل معروف افغانستان يك جمله حکیمانه را بما میگوید :
« خربزه خربزه را دیده رنگ میگیرد » و بحث علمی اعتیاد و قوانین آن را يك و جیزه پر معنی
ختم و خلاصه مینماید .
درین جا شاید نکته سنجان مدقق اعتراضی بنما نموده بگویند : در صورتیکه سرایت اخلاق هم نشینان
مسلم است پس چطور میشود که دو برادر در يك فامیل بزرگ میشوند معهذا یکی مفسد و دیگر
(١) صفحه ٤٣٣ کتاب مذکور
٢٢٦
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.