{"book":"adl0986","page":2918,"text":"( صفحه ٢٦ )\nکابل\n( شماره چهارم پنجم )\n\nتمایلات و مهارت های حرکاتی و فعلی مانند شدت و توالی و چالاکی در عمل و کار یعنی طبیعت\nانسان چهار نوع تظاهر دارد از قبیل : عمومی ، ذهنی ، تأثیری ، فعلی یا عملی .\nدر اینکه آیا علت چیست که توأمان گان توأم با این قدر اختلافات بدنیا میآیند ؟ جواب\nاین سوال را هم قوییه بما میگوید : خوی ما از طبقات متوالی حادث میشود مثلاً طفلیکه تازه\nبدنیا میآید در تحت تأثیر چندین عوامل واقع میباشد از قبیل وراثت و تاثیرات نژادی ،\nوراثت ابوین ، تشکل فردی خود همان طفل . (١)\n\nاین است خوی ولی آیا میتوانید فرق بین خوی و سجیه به بینید بلی خوی تنها استعدادات\nمعنوی را در بر گرفته بحدود استعداد های عضوی تجاوز نمیکند زیرا استعداد های عضوی و جسمی\nرا از موضوع مزاج میدانند اما سجیه معجونی است مختلط از هر دو و همین است که درینجا میتوانیم\nبدون شبه و تردد بگوئیم : مزاج دارای موضوع مادی ( عضوی ) و خوی محتوی عوامل معنوی\n( روحی ) و سجیه در بر گیرندۀ هر دو موضوع متذکره میباشد .\n\nعادت . اگر انسان زیاده تر در اعماق نفوس انسان ها فرو میشود میبیند که در نفس های\nایشان غیر از خوی ، مزاج عامل دیگری هم وجود دارد که انسان را وادار به عمل میکند و\nعمل آن یا بحال جامعه مفید بوده صفت مک مذکوز را دارای سجیه پسندیده معرفی مینماید\nو یا مضر تلقی شده عامل موصوف را صاحب سجیۀ سخیف نشان میدهد : این عامل\nثالث همانا عکس العمل هائی است که فاعل آن در نتیجه اعتیادات\nاز خود بروز میدهد : بدون شبه اعتیادات بزرگترین عنصر مکتسبۀ سجیه است زیرا انسان طبعاً\nمقلد است و همیشه اوضاع واطوار محیط خود را تقلید کرده ملکۀ برای همان عمل مقلده در دماغ خود\nحاصل میکند مثلاً اگر محیط يك انسان ( میگویم محیط مدعایم از محیط مجموع هم نشینان و هم مجلسان\nو اشخاصی است که انسان با آنها ـ همیشه طرف معامله میباشد ) عبارت از محیط علمی بوده دائماً\nمذاکرات علمی جریان کند شخص مستمع ذوقی از تتبع علمی در خود احساس کرده اوضاع هم نشینان\nخود را تقلید و رفته رفته بآن عمل اعتیاد مینماید و اگر بالعکس محیط ( عياذاً بالله ) فاسد بود و انسان\nدران محیط جز صحبت قبیح و اعمال خلاف ادب و انسانیت نمی دید طبعاً آن شخص هم هم رنگ\nجماعت خود میشود در همین جاست که ضرب المثل معروف افغانستان يك جمله حکیمانه را بما میگوید :\n« خربزه خربزه را دیده رنگ میگیرد » و بحث علمی اعتیاد و قوانین آن را يك و جیزه پر معنی\nختم و خلاصه مینماید .\nدرین جا شاید نکته سنجان مدقق اعتراضی بنما نموده بگویند : در صورتیکه سرایت اخلاق هم نشینان\nمسلم است پس چطور میشود که دو برادر در يك فامیل بزرگ میشوند معهذا یکی مفسد و دیگر\n(١) صفحه ٤٣٣ کتاب مذکور\n\n٢٢٦","chars":2273,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02918.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2918","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2918","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}